مادر ادريس عاتكه دختر عبد الملك بن حارث است. ادريس بن عبد اللّه از كسانى بود كه در جنگ «فخ» حاضر بود ولى كشته نشد و با غلامش راشد، خود را به مكّه رسانيد و از آنجا همراه كاروان حاجيان به مصر رفت و از مصر به آفريقا، و در شهرهاى فاس، طنجه و بربر با او بيعت كردند. قدرت و شوكت او در آنجا افزون شد، لذا هارون كسى را براى كشتن او فرستاد و او را مسموم كرد. ولى اولياى خلافت او، پس از ادريس، فرزند چهار ماهه‌ى در شكم مادرش را به عنوان خليفه برگزيدند! و نام ادريس بر او نهادند.

(ر. ك: مقاتل الطالبييّن. تتمة المنتهى).

٨- فخ‌

فخ، موضعى نزديك مكّه به مسافت شش ميل در عربستان كه امروز «الشّهداء» خوانده مى‌شود و در روز ترويه‌ى سال ١٧٠ هجرى، حسين بن على حسنى در آن مكان بر عبّاسيان خروج كرد و پس از نبرد عظيمى، قهرمانانه با ياران فداكار و با ايمانش به شهادت رسيدند و سه روز اجساد مطهّرشان بر روى زمين باقى ماند و كسى آن‌ها را دفن ننمود، تا درندگان و مرغان گوشتخوار از بدنشان بخوردند. از امام محمد تقى (ع) روايت شده است كه فرمود: «هيچ روزى بر علويان بعد از روز طف سخت‌تر و مصيبت‌بارتر از روز فخ نبوده است. دعبل خزاعى، شاعر متعهّد و بلندآوازه‌ى شيعه در يكى از ابيات «تائيه‌ى» مشهورش اشاره‌اى به «فخ» و «صاحب فخ» دارد:

قبور بكوفان، و أخرى بطيبة- و أخرى بفخ، نالها صلواتي!

(ر. ك: مقاتل الطالبيّين. تتمة المنتهى. دايرة المعارف فارسى).

٩- اندلس‌

اندلس يا اندلس، در اصطلاحات جغرافيايى اسلامى تا اواخر قرون وسطى به تمام شبه جزيره‌ى ايبرى (يعنى اسپانيا و پرتغال امروز) اطلاق مى‌شده است. نويسندگان اسلام، نام اندلس را به اسپانياى تحت حكومت اسلامى، قطع نظر از وست آن، اطلاق‌