فعّال‌اند، ديوانشان مورد نقد و بررسى ادباء و نقّاد قرار گرفته، نقش مؤثّر در شاعران عصر خود داشته و در آخر، ويژگى مهمّ ارتباط با ائمّه- سلام اللّه عليهم- را بايد برشمرد كه همگى از آن برخوردارند.

در بخش پايانى، يعنى بخش سوم، به شرح ادبى و تاريخى نامه‌ى ابو بكر خوارزمى به شيعيان نيشابور پرداخته شده و درباره‌ى اين نامه‌ى ارزشمند و معتبر تاريخى كه به اقرار مورّخان و محقّقان معاصر، سندى است از هويّت تاريخى و مبارزاتى شيعه، بحث شده است. در نقل اين نامه از «رسائل أبي بكر الخوارزميّ» كه در سال ١٩٧٠ توسط انتشارات «مكتبة الحياة» بيروت منتشر شده استفاده كرديم. متأسّفانه، اغلاط فراوانى در نامه آمده كه با كمك منابع تاريخى تصحيح شد، متن نامه مشوّش است، احتمال دست بردن در آن به ذهن مى‌رسد. چون نسخه‌ى خطّى‌اى از اصل رسائل در دست نبود، نمى‌توان به‌طور يقين نظر داد، ولى با توجّه به اطّلاعات وسيع تاريخى، ادبى و جامعيّت علمى كسى چون خوارزمى، بعيد به نظر مى‌رسد كه اين‌گونه تشويش در نامه‌اى كه براساس ترتيب وقوع حوادث در تاريخ، تنظيم شده، اتّفاق افتاده باشد.

رسائل خوارزمى با اين مكانت و مقامى كه صاحب آن دارد، مورد بى‌مهرى تاريخى قرار گرفته، نه چاپ محقّقانه‌اى از آن صورت گرفته و نه حتّى مشكول شده است.

ما متن نامه را اعراب نهاديم و تا آنجاكه ميسّر بود و اجازه داشتيم، معنى را مستقيم كرديم. با اين‌همه نام‌هايى براى ما مبهم ماند و در كتب تاريخى و رجالى خبرى و اثرى از آن‌ها نيافتيم.

در قسمت مربوط به شرح تاريخى، آن نام‌ها را با علامت سؤال مشخّص كرده‌ايم.

اميدواريم كه اين دفتر مقبول طبع دانشوران افتد.

و الحمد للّه أوّلا و آخرا

تهران اسفندماه ١٣٨٦ صادق آيينه‌وند