- توجهى كه در دين مبين اسلام نسبت به حريّت انسان شده به اين نحو است كه از نظر شارع مقدس هر انسانى بالاصاله آزاد است و براى آزاد شدن عبد هم راههايى قرار داده شده از جمله اينكه اگر بعضى از عبد آزاد شد اين آزادى سرايت مى‌كند و تمام عبد آزاد مى‌شود، و در بعضى از موارد هم عبد منعتق مى‌شود- يعنى قهرا آزاد مى‌شود- و علاوه بر آن، آزاد كردن عبد مستحب است و در بعضى از موارد آزاد كردن از جهت كفاره، واجب تعيينى يا تخييرى مى‌شود، و اين امر با وجود عبد در بعضى موارد به جهت مصالحى كه در بين وجود دارد مثل گردش امور اجتماع منافاتى ندارد، و اللّه العالم.

١٩٥١

- كشيدن كاريكاتور اشخاص در صورتى كه موجب اذيت و آزار آنها شود چه صورت دارد؟ و اگر آن افراد راضى به كشيدن كاريكاتور خودشان باشند چگونه است؟

بسمه تعالى‌

- اهانت به مؤمن جايز نيست هر چند خود شخص راضى به اين كار باشد، و اللّه العالم.

١٩٥٢

- آيا جايز است مرد و زن در جهت تغيير جنسيت خود به جنس مخالف (مرد به زن و بالعكس) اقدام كنند؟ حكم خنثى چطور؟

بسمه تعالى‌

- جايز نيست مگر در مورد خنثى كه شرعا جنسيت او ثابت شده و بخواهد خود را شبيه آن جنس بنمايد كه فى حدّ نفسه مانعى ندارد، و اللّه العالم.

١٩٥٣

- آيا شخص مى‌تواند به فروش يا اهداء عضوى از اعضاء خود مثل كليه و غيره به شخصى كه نياز مبرم دارد و جانش در معرض خطر است اقدام كند؟

بسمه تعالى‌

- اشكال دارد، و اللّه العالم.

١٩٥٤

- با پيوند سر يك انسان به تن انسان ديگرى، آيا اين شخص پيوند شده همان شخص صاحب سر است و يا صاحب جسد؟ و يا اينكه شخص ثالث است؟ احكام محارم وارث آنها را مرقوم فرماييد؟

بسمه تعالى‌

- اين عمل جايز نيست، و در صورتى كه چنين كارى انجام شد، شخص پيوند شده همان صاحب جسد است، و احكام محرميّت وارث به اعتبار شخص صاحب جسد مترتب مى‌شود، و اللّه العالم.