- چنانچه چك حقيقى باشد يعنى صادر كننده چك به كسى كه چك در وجه او نوشته شده بدهكار باشد و چك سند آن دين باشد، فروش مبلغ چك مدت دار به مبلغ كمتر به نقد مانعى ندارد، و اللّه العالم.

١١٥٧

- چنانچه معامله‌اى انجام شود و مشترى در موعد مقرر ثمن معامله و يا بعضى از آن را پرداخت نكند و مثمّن را نيز به ديگرى فروخته باشد، آيا بايع اولى مى‌تواند معامله را فسخ و مثمّن را از دست مشترى دوم و يا بيشتر بگيرد؟ و آيا اگر در معامله اول مشترى چك به بايع داده باشد و لكن در موعد مقرر چك پاس نشده باشد و وجه آن پرداخت نشده باشد فرقى در حكم مسأله دارد يا خير؟

بسمه تعالى‌

- چنانچه مشترى در موعد مقرر ثمن معامله را نپردازد يا اينكه چك مدت دار كه بابت ثمن معامله به فروشنده داده در موعد مقرر وجه آن تأمين نشده و قابل وصول نيست، در اين صورت فروشنده مى‌تواند معامله را فسخ كند و بعد از فسخ اگر مثمّن پيش مشترى اول باشد آن را پس مى‌گيرد و اگر پيش مشترى نباشد و مشترى اول قبل از فسخ آن را به ديگرى فروخته، بدل آن مثمّن يعنى مثل يا قيمت بازارى روز فسخ را از مشترى مطالبه مى‌كند، و اللّه العالم.

١١٥٨

- بنده چندى پيش در يكى از ارگانهاى ارتش انباردار بودم، از روى جهل و غفلت تعدادى از سهميه سربازان را فروختم، حال مى‌خواهم پول آنها را برگردانم كه پيدا كردن صاحبان آنها بسيار دشوار و شايد محال است. آيا مى‌توانم از طرف آنها صدقه بدهم؟ اگر بتوانم آيا به پولى كه آن زمان فروخته شده خواهم داد يا به ارزش پول امروزى؟

بسمه تعالى‌

- چنانچه قيمتى بوده، قيمت زمانى كه آن را فروخته‌ايد صدقه مى‌دهيد. و امّا آنهايى كه از قبيل مثلى هستند مثلش، يا قيمت فعلى آنها را صدقه مى‌دهيد، و اللّه العالم.

١١٥٩

- شخصى نياز به پول دارد نزد كسى مى‌رود و مى‌گويد: من فلان مقدار جنس از شما خريدم به فلان مبلغ نسيه، مثلا صد كيلو بادام از قرار كيلويى هزار تومان و چك‌