- چنانچه قصد دارد براى هميشه در آن دو شهر زندگى كند و بين آنها به اين نحو تردد كند هر دو شهر وطن او حساب مى‌شوند و نمازش در هر دو جا تمام و روزه‌اش صحيح است، و نيز اگر قصد دارد مدت زيادى مثل هشت سال يا بيشتر به اين صورت عمل كند نمازش در هر دو جا تمام و روزه‌اش صحيح است، و اللّه العالم.

٤٢٨

- شخصى در ... متولد شده است و اميد بازگشت ندارد ولى مدت ده سال است در شهر ديگر كه قم باشد ساكن شده است و داراى منزل مى‌باشد و قصد ماندن در آن شهر را هم دارد ولى به دليل مشكلات كار براى مدتى از قم خارج مى‌شود (مثلا يك سال يا دو سال) با اينكه معمولا به قم رفت و آمد هم دارد، حكم نماز و روزه او چيست؟

بسمه تعالى‌

- چنانچه آن شهر را بعنوان وطن و محل سكونت دائمى قرار داده، نمازش در آن شهر در فرض مزبور تمام و روزه‌اش صحيح است، و اللّه العالم.

٤٢٩

- كارمند شركت ... مى‌باشم هر ماه ١٤ روز منزل و ١٤ روز محل كار مى‌باشم كه فاصله بين كار و منزل بيش از مسافت شرعى است، حكم نماز و روزه من چيست؟

بسمه تعالى‌

- چنانچه هر روز به محل كار مسافرت مى‌كنيد در بين راه و محل كار نماز تمام و روزه صحيح است و اگر چهارده روز را در محل كار اقامت مى‌كنيد در محل كار نماز تمام و روزه صحيح و در بين راه حكم مسافر داريد، و اللّه العالم.

٤٣٠

- منظور از سفر اول چيست؟ آيا مقصود اين است كه از وطن حركت كند برود به محل كار يا كسب و به وطن برگردد يا اينكه زمانى كه به محل كار رفت در محل كارش نماز و روزه‌اش تمام است و قبل از رسيدن به محل كار قصر؟

بسمه تعالى‌

- حكم چنين شخصى در سفر اول و غير اول يكى است، و اللّه العالم.

٤٣١

- اساتيد و طلابى كه در مدرسه هستند و هر هفته مسافرت كنند آيا نمازشان در مدرسه قصر است يا تمام؟

بسمه تعالى‌

- اساتيد كه براى تدريس حد اقل هفته‌اى يك بار در حد مسافت شرعى و بيش از آن مسافرت مى‌كنند نمازشان در محل تدريس تمام و روزه‌شان صحيح است، و طلاب كه براى تحصيل اين مسافرت را انجام مى‌دهند و در محل درس ده روز نمى‌مانند در نمازشان‌