بانكدارى از نگاه اسلام - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٢٩٢ - نوع دوم- رباى متغير

انواع ربا

در اين‌جا دو نوع ربا وجود دارد:

نوع اول- رباى ثابت‌

به ربايى گفته مى‌شود كه نرخش ثابت و شناخته شده است و تغيير نمى‌كند. براى نمونه، شخصى از بانك به مدت پنج سال ١٠٠ دلار قرض مى‌گيرد و هر سال سه دلار به عنوان سود مازاد بر قرض به بانك پرداخت مى‌كند. بعد از پنج سال نيز ١٠٠ دلارى را كه از بانك قرض گرفته بود، به بانك برمى‌گرداند و در اين مدت نسبت رباى پايدار و ثابت، ٣ درصد بوده است.

نوع دوم- رباى متغير

رباى متغير به ربايى گفته مى‌شود كه بر حسب عرضه و تقاضا تغيير مى‌كند و ثابت نيست، مانند شاخص لايبور. مثلا شخصى ١٠٠ دلار براى مدت پنج سال از بانك قرض مى‌گيرد و هر سال سود قرض را بر اساس لايبور پرداخت مى‌كند. پس از پنج سال هم ١٠٠ دلار را به بانك برمى‌گرداند كه ممكن است مقدار سود اين وام در سال نخست ٢ درصد، در سال دوم ٣ درصد و به همين ترتيب، به نسبت لايبور تغيير پيدا كند.

مبادله ربوى قراردادى بين دو نفر است. براى نمونه، بين دو نفر به مدت پنج سال ١٠٠ دلار مبادله ربوى صورت مى‌گيرد. زيد ١٠٠ دلار را از حسن قرض ربوى گرفته است و از ابتداى سال به صورت ثابت، سالانه ٣ دلار به حسن مى‌پردازد. حسن به زيد هر سال مبلغى را به نرخ لايبور مى‌پردازد، اما اين مبلغ سالانه در حال تغيير است. مثلا در سال اول، سه دلار و در