تفسير الأمثل
(١)
٤ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٨ ص
(٥)
٩ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
١٣ ص
(٨)
١٦ ص
(٩)
١٦ ص
(١٠)
٢٤ ص
(١١)
٢٤ ص
(١٢)
٢٩ ص
(١٣)
٢٩ ص
(١٤)
٣٠ ص
(١٥)
٣١ ص
(١٦)
٣٣ ص
(١٧)
٣٨ ص
(١٨)
٣٨ ص
(١٩)
٤٢ ص
(٢٠)
٤٢ ص
(٢١)
٤٣ ص
(٢٢)
٤٤ ص
(٢٣)
٤٦ ص
(٢٤)
٤٦ ص
(٢٥)
٥١ ص
(٢٦)
٥١ ص
(٢٧)
٥٢ ص
(٢٨)
٥٤ ص
(٢٩)
٥٤ ص
(٣٠)
٣١ ص
(٣١)
٣٣ ص
(٣٢)
٣٨ ص
(٣٣)
٣٨ ص
(٣٤)
٦٢ ص
(٣٥)
٦٤ ص
(٣٦)
٦٤ ص
(٣٧)
٦٦ ص
(٣٨)
٦٨ ص
(٣٩)
٦٨ ص
(٤٠)
٧٢ ص
(٤١)
٧٢ ص
(٤٢)
٧٣ ص
(٤٣)
٧٣ ص
(٤٤)
٧٤ ص
(٤٥)
٩٦ ص
(٤٦)
٧٧ ص
(٤٧)
٧٧ ص
(٤٨)
٨١ ص
(٤٩)
٨١ ص
(٥٠)
٨٢ ص
(٥١)
٨٤ ص
(٥٢)
٨٤ ص
(٥٣)
٨٧ ص
(٥٤)
٨٧ ص
(٥٥)
٩٠ ص
(٥٦)
٩٠ ص
(٥٧)
٩٣ ص
(٥٨)
٩٦ ص
(٥٩)
٧٧ ص
(٦٠)
٧٧ ص
(٦١)
١٠١ ص
(٦٢)
١٠١ ص
(٦٣)
١٠٥ ص
(٦٤)
١٠٥ ص
(٦٥)
١١١ ص
(٦٦)
١١١ ص
(٦٧)
١١٣ ص
(٦٨)
١١٤ ص
(٦٩)
١١٦ ص
(٧٠)
١٢٠ ص
(٧١)
١٢٠ ص
(٧٢)
١٢٤ ص
(٧٣)
١٢٦ ص
(٧٤)
١٢٦ ص
(٧٥)
١٣٠ ص
(٧٦)
١٣٠ ص
(٧٧)
١٣١ ص
(٧٨)
١٣٤ ص
(٧٩)
١٣٧ ص
(٨٠)
١٣٧ ص
(٨١)
١٤١ ص
(٨٢)
١٤٤ ص
(٨٣)
١٤٨ ص
(٨٤)
١٤٨ ص
(٨٥)
١٥٢ ص
(٨٦)
١٥٥ ص
(٨٧)
١٥٥ ص
(٨٨)
١٦١ ص
(٨٩)
١٦٣ ص
(٩٠)
١٦٥ ص
(٩١)
١٦٧ ص
(٩٢)
١٦٧ ص
(٩٣)
١٧٥ ص
(٩٤)
١٧٥ ص
(٩٥)
١٧٦ ص
(٩٦)
١٧٨ ص
(٩٧)
١٨٠ ص
(٩٨)
١٨٠ ص
(٩٩)
١٨٧ ص
(١٠٠)
١٨٧ ص
(١٠١)
١٨٨ ص
(١٠٢)
١٨٨ ص
(١٠٣)
١٩٤ ص
(١٠٤)
١٩٤ ص
(١٠٥)
١٩٩ ص
(١٠٦)
١٩٩ ص
(١٠٧)
٢٠٠ ص
(١٠٨)
٢٠٣ ص
(١٠٩)
٢٠٣ ص
(١١٠)
٢٠٨ ص
(١١١)
٢٠٨ ص
(١١٢)
٢١٢ ص
(١١٣)
٢١٢ ص
(١١٤)
٢١٣ ص
(١١٥)
٢١٦ ص
(١١٦)
٢١٦ ص
(١١٧)
٢١٨ ص
(١١٨)
٢١٨ ص
(١١٩)
٢١٩ ص
(١٢٠)
٢٢٢ ص
(١٢١)
٢٢٣ ص
(١٢٢)
٢٣٠ ص
(١٢٣)
٢٣٠ ص
(١٢٤)
٢٣٣ ص
(١٢٥)
٢٣٣ ص
(١٢٦)
٢٣٩ ص
(١٢٧)
٢٣٩ ص
(١٢٨)
٢٤١ ص
(١٢٩)
٢٤١ ص
(١٣٠)
٢٤٥ ص
(١٣١)
٢٤٥ ص
(١٣٢)
٢٤٩ ص
(١٣٣)
٢٤٩ ص
(١٣٤)
٢٥١ ص
(١٣٥)
٢٥١ ص
(١٣٦)
٢٥٣ ص
(١٣٧)
٢٥٦ ص
(١٣٨)
٢٥٦ ص
(١٣٩)
٢٥٩ ص
(١٤٠)
٢٥٩ ص
(١٤١)
٢٦٤ ص
(١٤٢)
٢٦٤ ص
(١٤٣)
٢٦٩ ص
(١٤٤)
٢٦٩ ص
(١٤٥)
٢٧٤ ص
(١٤٦)
٢٧٤ ص
(١٤٧)
٢٧٩ ص
(١٤٨)
٢٨٣ ص
(١٤٩)
٢٨٣ ص
(١٥٠)
٢٨٧ ص
(١٥١)
٢٨٧ ص
(١٥٢)
٢٩٦ ص
(١٥٣)
٢٩٦ ص
(١٥٤)
٣٠٢ ص
(١٥٥)
٣٠٢ ص
(١٥٦)
٣٠٤ ص
(١٥٧)
٣٠٥ ص
(١٥٨)
٣٠٨ ص
(١٥٩)
٣٠٨ ص
(١٦٠)
٣١٢ ص
(١٦١)
٣١٣ ص
(١٦٢)
٣١٣ ص
(١٦٣)
٣١٤ ص
(١٦٤)
٣٢٠ ص
(١٦٥)
٣٢٠ ص
(١٦٦)
٣٢٥ ص
(١٦٧)
٣٢٧ ص
(١٦٨)
٣٢٨ ص
(١٦٩)
٣٣٠ ص
(١٧٠)
٣٣٠ ص
(١٧١)
٣٣١ ص
(١٧٢)
٣٣٣ ص
(١٧٣)
٣٣٣ ص
(١٧٤)
٣٣٦ ص
(١٧٥)
٣٣٦ ص
(١٧٦)
٣٤٠ ص
(١٧٧)
٣٤٠ ص
(١٧٨)
٣٤١ ص
(١٧٩)
٣٤٣ ص
(١٨٠)
٣٤٣ ص
(١٨١)
٣٤٥ ص
(١٨٢)
٣٤٥ ص
(١٨٣)
٣٥٠ ص
(١٨٤)
٣٥٠ ص
(١٨٥)
٣٥٠ ص
(١٨٦)
٣٥٢ ص
(١٨٧)
٣٥٢ ص
(١٨٨)
٣٥٩ ص
(١٨٩)
٣٥٩ ص
(١٩٠)
٣٦٣ ص
(١٩١)
٣٦٥ ص
(١٩٢)
٣٦٥ ص
(١٩٣)
٣٧١ ص
(١٩٤)
٣٧١ ص
(١٩٥)
٣٧٢ ص
(١٩٦)
٣٧٤ ص
(١٩٧)
٣٧٤ ص
(١٩٨)
٣٧٧ ص
(١٩٩)
٣٧٧ ص
(٢٠٠)
٣٧٩ ص
(٢٠١)
٣٧٩ ص
(٢٠٢)
٣٨٦ ص
(٢٠٣)
٣٨٦ ص
(٢٠٤)
٣٩٣ ص
(٢٠٥)
٣٩٣ ص
(٢٠٦)
٣٩٩ ص
(٢٠٧)
٣٩٩ ص
(٢٠٨)
٤٠٢ ص
(٢٠٩)
٤٠٤ ص
(٢١٠)
٤٠٤ ص
(٢١١)
٤١١ ص
(٢١٢)
٤١٣ ص
(٢١٣)
٤١٣ ص
(٢١٤)
٤٢١ ص
(٢١٥)
٤٢١ ص
(٢١٦)
٤٢٣ ص
(٢١٧)
٤٢٥ ص
(٢١٨)
٤٢٧ ص
(٢١٩)
٤٢٧ ص
(٢٢٠)
٤٣٥ ص
(٢٢١)
٤٣٥ ص
(٢٢٢)
٤٣٦ ص
(٢٢٣)
٤٣٦ ص
(٢٢٤)
٤٣٧ ص
(٢٢٥)
٤٣٧ ص
(٢٢٦)
٤٣٨ ص
(٢٢٧)
٤٤٤ ص
(٢٢٨)
٤٤٤ ص
(٢٢٩)
٤٥١ ص
(٢٣٠)
٤٥١ ص
(٢٣١)
٤٥٣ ص
(٢٣٢)
٤٥٣ ص
(٢٣٣)
٤٥٧ ص
(٢٣٤)
٤٥٧ ص
(٢٣٥)
٤٥٨ ص
(٢٣٦)
٤٥٩ ص
(٢٣٧)
٤٥٩ ص
(٢٣٨)
٤٦١ ص
(٢٣٩)
٤٦٣ ص
(٢٤٠)
٤٦٤ ص
(٢٤١)
٤٦٦ ص
(٢٤٢)
٤٦٧ ص
(٢٤٣)
٤٧٢ ص
(٢٤٤)
٤٦٣ ص
(٢٤٥)
٤٦٣ ص
(٢٤٦)
٤٦٣ ص
(٢٤٧)
٤٧٧ ص
(٢٤٨)
٤٧٧ ص
(٢٤٩)
٤٨٢ ص
(٢٥٠)
٤٨٢ ص
(٢٥١)
٤٨٥ ص
(٢٥٢)
٤٨٥ ص
(٢٥٣)
٤٨٧ ص
(٢٥٤)
٤٨٧ ص
(٢٥٥)
٤٩٢ ص
(٢٥٦)
٤٩٢ ص
(٢٥٧)
٤٦٤ ص
(٢٥٨)
٤٦٦ ص
(٢٥٩)
٤٦٧ ص
(٢٦٠)
٤٧٢ ص
(٢٦١)
٤٧٢ ص
(٢٦٢)
٤٧٣ ص
(٢٦٣)
٤٧٥ ص
(٢٦٤)
٥١٠ ص
(٢٦٥)
٥١٠ ص
(٢٦٦)
٥١٧ ص
(٢٦٧)
٥٢٢ ص
(٢٦٨)
٥٢٢ ص
(٢٦٩)
٥٣١ ص
(٢٧٠)
٥٣٦ ص
(٢٧١)
٥٤٥ ص
(٢٧٢)
٥٤٥ ص
(٢٧٣)
٥٥٠ ص
(٢٧٤)
٥٥٠ ص
(٢٧٥)
٥٥١ ص
(٢٧٦)
٥٥٣ ص
(٢٧٧)
٥٥٤ ص
(٢٧٨)
٥٥٦ ص
(٢٧٩)
٥٥٦ ص
(٢٨٠)
٥٦٥ ص
(٢٨١)
٥٦٥ ص
(٢٨٢)
٥٧٢ ص
(٢٨٣)
٥٧٢ ص
(٢٨٤)
٥٧٣ ص
(٢٨٥)
٥٧٩ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص

تفسير الأمثل - مكارم الشيرازي، الشيخ ناصر - الصفحة ١٣٦

شأن جنود سليمان في هذه السورة ذاتها.

فبناءً على هذا يستفاد من مجموع الآية أن يوماً سوف سيأتي يحشر الله فيه من كل أُمّة جماعة، ويهيؤهم للحساب والجزاء على أعمالهم!.

والكثير من الأعاظم يعتقدون بأنّ هذه الآية تشير إلى مسألة الرجعة وعودة جماعة من الصالحين وجماعة من الطالحين إلى هذه الدنيا قبيل يوم القيامة.. لأنّ التعبير لو كان عن القيامة لم يكن قوله «نحشر من كل أُمّة فوجاً» صحيحاً.. إذ في القيامة يكون الحشر عاماً للجميع، كما جاء في الآية (٤٧) من سورة الكهف قوله تعالى: (

وحشرناهم فلم نغادر منهم أحداً

).

والشاهد الآخر على أنّ الآيات هذه تتحدث عمّا يقع قبيل القيامة، هو أن الآيات التي قبلها كانت تتحدث عن الحوادث التي تقع قبل القيامة، والآيات التي تلي الآيات محل البحث تتحدث عن الحوادث التي تقع قبيل القيامة أيضاً... فمن البعيد أن تتحدث الآيات السابقة واللاحقة عن ما يقع قبل القيامة، وهذه الآيات محل البحث ـ فقط ـ تتحدث عن ما يقع في يوم القيامة.

وهناك روايات كثيرة في هذا الصدد عن مسألة الرجعة سنتناولها في البحوث القادمة إن شاء الله،

إلاّ أن المفسّرين من أهل السنة يعتقدون أن الآية ناظرة إلى يوم القيامة، وقالوا: إنّ المراد بالفوج هو إشارة إلى رؤساء الجماعات وأئمتهم! وأمّا عدم الإنسجام بين الآيات الذي يُحدثه هذا التّفسير، فقالوا: إنّ الآيات بحكم التأخير والتقديم، فكأن الآية (٨٣) حقّها أن تقع بعد الآية (٨٥).

إلاّ أنّنا نعلم أن تفسير الفوج بالمعنى الآنف الذكر خلاف الظاهر، وكذلك عدم انسجام الآيات بأنّها في حكم التأخير والتقديم هو خلاف الظاهر أيضاً.

(حتى إذا جاءوا قال أكذبتم بآياتي ولم تحيطوا بها علماً أمّاذا كنتم تعملون )[١].


[١]ـ جملة (أمّاذا كنتم تعملون) جملة استفهاميّة و (أما) مركبة من (أم) التي هي حرف عطف وتأتي بعد همزة الإستفهام عادة، وتسمّى بالمعادلة، و(ما) الإستفهامية. ومعنى الآية: أو أىّ شيء كنتم تعملون.