تفسير الأمثل
(١)
٤ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٧ ص
(٤)
٨ ص
(٥)
٩ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
١٣ ص
(٨)
١٦ ص
(٩)
١٦ ص
(١٠)
٢٤ ص
(١١)
٢٤ ص
(١٢)
٢٩ ص
(١٣)
٢٩ ص
(١٤)
٣٠ ص
(١٥)
٣١ ص
(١٦)
٣٣ ص
(١٧)
٣٨ ص
(١٨)
٣٨ ص
(١٩)
٤٢ ص
(٢٠)
٤٢ ص
(٢١)
٤٣ ص
(٢٢)
٤٤ ص
(٢٣)
٤٦ ص
(٢٤)
٤٦ ص
(٢٥)
٥١ ص
(٢٦)
٥١ ص
(٢٧)
٥٢ ص
(٢٨)
٥٤ ص
(٢٩)
٥٤ ص
(٣٠)
٣١ ص
(٣١)
٣٣ ص
(٣٢)
٣٨ ص
(٣٣)
٣٨ ص
(٣٤)
٦٢ ص
(٣٥)
٦٤ ص
(٣٦)
٦٤ ص
(٣٧)
٦٦ ص
(٣٨)
٦٨ ص
(٣٩)
٦٨ ص
(٤٠)
٧٢ ص
(٤١)
٧٢ ص
(٤٢)
٧٣ ص
(٤٣)
٧٣ ص
(٤٤)
٧٤ ص
(٤٥)
٩٦ ص
(٤٦)
٧٧ ص
(٤٧)
٧٧ ص
(٤٨)
٨١ ص
(٤٩)
٨١ ص
(٥٠)
٨٢ ص
(٥١)
٨٤ ص
(٥٢)
٨٤ ص
(٥٣)
٨٧ ص
(٥٤)
٨٧ ص
(٥٥)
٩٠ ص
(٥٦)
٩٠ ص
(٥٧)
٩٣ ص
(٥٨)
٩٦ ص
(٥٩)
٧٧ ص
(٦٠)
٧٧ ص
(٦١)
١٠١ ص
(٦٢)
١٠١ ص
(٦٣)
١٠٥ ص
(٦٤)
١٠٥ ص
(٦٥)
١١١ ص
(٦٦)
١١١ ص
(٦٧)
١١٣ ص
(٦٨)
١١٤ ص
(٦٩)
١١٦ ص
(٧٠)
١٢٠ ص
(٧١)
١٢٠ ص
(٧٢)
١٢٤ ص
(٧٣)
١٢٦ ص
(٧٤)
١٢٦ ص
(٧٥)
١٣٠ ص
(٧٦)
١٣٠ ص
(٧٧)
١٣١ ص
(٧٨)
١٣٤ ص
(٧٩)
١٣٧ ص
(٨٠)
١٣٧ ص
(٨١)
١٤١ ص
(٨٢)
١٤٤ ص
(٨٣)
١٤٨ ص
(٨٤)
١٤٨ ص
(٨٥)
١٥٢ ص
(٨٦)
١٥٥ ص
(٨٧)
١٥٥ ص
(٨٨)
١٦١ ص
(٨٩)
١٦٣ ص
(٩٠)
١٦٥ ص
(٩١)
١٦٧ ص
(٩٢)
١٦٧ ص
(٩٣)
١٧٥ ص
(٩٤)
١٧٥ ص
(٩٥)
١٧٦ ص
(٩٦)
١٧٨ ص
(٩٧)
١٨٠ ص
(٩٨)
١٨٠ ص
(٩٩)
١٨٧ ص
(١٠٠)
١٨٧ ص
(١٠١)
١٨٨ ص
(١٠٢)
١٨٨ ص
(١٠٣)
١٩٤ ص
(١٠٤)
١٩٤ ص
(١٠٥)
١٩٩ ص
(١٠٦)
١٩٩ ص
(١٠٧)
٢٠٠ ص
(١٠٨)
٢٠٣ ص
(١٠٩)
٢٠٣ ص
(١١٠)
٢٠٨ ص
(١١١)
٢٠٨ ص
(١١٢)
٢١٢ ص
(١١٣)
٢١٢ ص
(١١٤)
٢١٣ ص
(١١٥)
٢١٦ ص
(١١٦)
٢١٦ ص
(١١٧)
٢١٨ ص
(١١٨)
٢١٨ ص
(١١٩)
٢١٩ ص
(١٢٠)
٢٢٢ ص
(١٢١)
٢٢٣ ص
(١٢٢)
٢٣٠ ص
(١٢٣)
٢٣٠ ص
(١٢٤)
٢٣٣ ص
(١٢٥)
٢٣٣ ص
(١٢٦)
٢٣٩ ص
(١٢٧)
٢٣٩ ص
(١٢٨)
٢٤١ ص
(١٢٩)
٢٤١ ص
(١٣٠)
٢٤٥ ص
(١٣١)
٢٤٥ ص
(١٣٢)
٢٤٩ ص
(١٣٣)
٢٤٩ ص
(١٣٤)
٢٥١ ص
(١٣٥)
٢٥١ ص
(١٣٦)
٢٥٣ ص
(١٣٧)
٢٥٦ ص
(١٣٨)
٢٥٦ ص
(١٣٩)
٢٥٩ ص
(١٤٠)
٢٥٩ ص
(١٤١)
٢٦٤ ص
(١٤٢)
٢٦٤ ص
(١٤٣)
٢٦٩ ص
(١٤٤)
٢٦٩ ص
(١٤٥)
٢٧٤ ص
(١٤٦)
٢٧٤ ص
(١٤٧)
٢٧٩ ص
(١٤٨)
٢٨٣ ص
(١٤٩)
٢٨٣ ص
(١٥٠)
٢٨٧ ص
(١٥١)
٢٨٧ ص
(١٥٢)
٢٩٦ ص
(١٥٣)
٢٩٦ ص
(١٥٤)
٣٠٢ ص
(١٥٥)
٣٠٢ ص
(١٥٦)
٣٠٤ ص
(١٥٧)
٣٠٥ ص
(١٥٨)
٣٠٨ ص
(١٥٩)
٣٠٨ ص
(١٦٠)
٣١٢ ص
(١٦١)
٣١٣ ص
(١٦٢)
٣١٣ ص
(١٦٣)
٣١٤ ص
(١٦٤)
٣٢٠ ص
(١٦٥)
٣٢٠ ص
(١٦٦)
٣٢٥ ص
(١٦٧)
٣٢٧ ص
(١٦٨)
٣٢٨ ص
(١٦٩)
٣٣٠ ص
(١٧٠)
٣٣٠ ص
(١٧١)
٣٣١ ص
(١٧٢)
٣٣٣ ص
(١٧٣)
٣٣٣ ص
(١٧٤)
٣٣٦ ص
(١٧٥)
٣٣٦ ص
(١٧٦)
٣٤٠ ص
(١٧٧)
٣٤٠ ص
(١٧٨)
٣٤١ ص
(١٧٩)
٣٤٣ ص
(١٨٠)
٣٤٣ ص
(١٨١)
٣٤٥ ص
(١٨٢)
٣٤٥ ص
(١٨٣)
٣٥٠ ص
(١٨٤)
٣٥٠ ص
(١٨٥)
٣٥٠ ص
(١٨٦)
٣٥٢ ص
(١٨٧)
٣٥٢ ص
(١٨٨)
٣٥٩ ص
(١٨٩)
٣٥٩ ص
(١٩٠)
٣٦٣ ص
(١٩١)
٣٦٥ ص
(١٩٢)
٣٦٥ ص
(١٩٣)
٣٧١ ص
(١٩٤)
٣٧١ ص
(١٩٥)
٣٧٢ ص
(١٩٦)
٣٧٤ ص
(١٩٧)
٣٧٤ ص
(١٩٨)
٣٧٧ ص
(١٩٩)
٣٧٧ ص
(٢٠٠)
٣٧٩ ص
(٢٠١)
٣٧٩ ص
(٢٠٢)
٣٨٦ ص
(٢٠٣)
٣٨٦ ص
(٢٠٤)
٣٩٣ ص
(٢٠٥)
٣٩٣ ص
(٢٠٦)
٣٩٩ ص
(٢٠٧)
٣٩٩ ص
(٢٠٨)
٤٠٢ ص
(٢٠٩)
٤٠٤ ص
(٢١٠)
٤٠٤ ص
(٢١١)
٤١١ ص
(٢١٢)
٤١٣ ص
(٢١٣)
٤١٣ ص
(٢١٤)
٤٢١ ص
(٢١٥)
٤٢١ ص
(٢١٦)
٤٢٣ ص
(٢١٧)
٤٢٥ ص
(٢١٨)
٤٢٧ ص
(٢١٩)
٤٢٧ ص
(٢٢٠)
٤٣٥ ص
(٢٢١)
٤٣٥ ص
(٢٢٢)
٤٣٦ ص
(٢٢٣)
٤٣٦ ص
(٢٢٤)
٤٣٧ ص
(٢٢٥)
٤٣٧ ص
(٢٢٦)
٤٣٨ ص
(٢٢٧)
٤٤٤ ص
(٢٢٨)
٤٤٤ ص
(٢٢٩)
٤٥١ ص
(٢٣٠)
٤٥١ ص
(٢٣١)
٤٥٣ ص
(٢٣٢)
٤٥٣ ص
(٢٣٣)
٤٥٧ ص
(٢٣٤)
٤٥٧ ص
(٢٣٥)
٤٥٨ ص
(٢٣٦)
٤٥٩ ص
(٢٣٧)
٤٥٩ ص
(٢٣٨)
٤٦١ ص
(٢٣٩)
٤٦٣ ص
(٢٤٠)
٤٦٤ ص
(٢٤١)
٤٦٦ ص
(٢٤٢)
٤٦٧ ص
(٢٤٣)
٤٧٢ ص
(٢٤٤)
٤٦٣ ص
(٢٤٥)
٤٦٣ ص
(٢٤٦)
٤٦٣ ص
(٢٤٧)
٤٧٧ ص
(٢٤٨)
٤٧٧ ص
(٢٤٩)
٤٨٢ ص
(٢٥٠)
٤٨٢ ص
(٢٥١)
٤٨٥ ص
(٢٥٢)
٤٨٥ ص
(٢٥٣)
٤٨٧ ص
(٢٥٤)
٤٨٧ ص
(٢٥٥)
٤٩٢ ص
(٢٥٦)
٤٩٢ ص
(٢٥٧)
٤٦٤ ص
(٢٥٨)
٤٦٦ ص
(٢٥٩)
٤٦٧ ص
(٢٦٠)
٤٧٢ ص
(٢٦١)
٤٧٢ ص
(٢٦٢)
٤٧٣ ص
(٢٦٣)
٤٧٥ ص
(٢٦٤)
٥١٠ ص
(٢٦٥)
٥١٠ ص
(٢٦٦)
٥١٧ ص
(٢٦٧)
٥٢٢ ص
(٢٦٨)
٥٢٢ ص
(٢٦٩)
٥٣١ ص
(٢٧٠)
٥٣٦ ص
(٢٧١)
٥٤٥ ص
(٢٧٢)
٥٤٥ ص
(٢٧٣)
٥٥٠ ص
(٢٧٤)
٥٥٠ ص
(٢٧٥)
٥٥١ ص
(٢٧٦)
٥٥٣ ص
(٢٧٧)
٥٥٤ ص
(٢٧٨)
٥٥٦ ص
(٢٧٩)
٥٥٦ ص
(٢٨٠)
٥٦٥ ص
(٢٨١)
٥٦٥ ص
(٢٨٢)
٥٧٢ ص
(٢٨٣)
٥٧٢ ص
(٢٨٤)
٥٧٣ ص
(٢٨٥)
٥٧٩ ص
 
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص

تفسير الأمثل - مكارم الشيرازي، الشيخ ناصر - الصفحة ٣٥٥

أو ماءً، فيسمى كلٌّ منها طوفاناً... كما قد يردُ بمعنى ظلمة الليل الشديدة أيضاً.[١]

الطريف أنّ القرآن يقول: (

وهم ظالمون

) أي إنّهم حين وقوع العذاب «الطوفان» كانوا لا يزالون في ظلمهم أيضاً.

وهذا إشارة إلى أنّهم لو تركوا تلك الأعمال، وندموا على ما فعلوا، وتوجّهوا إلى الله، لما ابتلوا بمثل هذه العاقبة أبداً.

ويضيف القرآن الكريم في الآية الأُخرى (

فانجيناه وأصحاب السفينة وجعلناها آية للعالمين

)[٢].

ثمّ يعقّب على قصّة نوح وقومه التي وردت بشكل مضغوط، ويأتي بقصّة إبراهيم(عليه السلام)، ثاني الأنبياء الكبار من أولي العزم فيقول: (

وإبراهيم إذ قال لقومه اعبدوا الله واتقوه ذلكم خير لكم إن كنتم تعلمون

)[٣].

هنا بيّن القرآن منهجين مهمّين من مناهج الأنبياء العملية والاعتقادية، وهما الدعوة إلى توحيد الله والتقوى ـ في مكان واحد ـ ثمّ يختتم القول: أن لو فكرتم جيداً لكان ذلك خيراً لكم عند اتباعكم لمذهب التوحيد والتقوى، إذ ينجيكم من دنياكم الملوّثة بالذنوب والشقاء، وتكون آخرتكم هي السعادة الأبديّة.

ثمّ يذكر إبراهيم(عليه السلام) أدلة بطلان عبادة الأصنام والأوثان، ويبيّن في تعابير مختلفة يتضمّن كل منها دليلا على فساد مذهبهم وبطلانه فيقول أوّلا: (

إنّما تعبدون من دون الله أوثاناً

).

هذه الأوثان هي الأصنام الخالية من الروح.. الأصنام التي ليس لها إرادة،


[١]ـ المفردات للراغب.
[٢]ـ القول في ما هو مرجع الضمير في «جعلناها» للمفسّرين احتمالات كثيرة، فبعضهم قال: هو إشارة إلى مجموع هذه الواقعة والحادثة، وقال بعضهم: هي نجاة نوح(عليه السلام) فحسب ـ مع أصحابه ـ وأشار بعضهم إلى أن المراد من «جعلناها» هي السفينة، وظاهر العبارة المتقدمة ـ أيضاً ـ تؤيد هذا الإحتمال الأخير، وحقاً كانت هذه السفينة آيةً من آيات الله في ذلك العصر، وفي تلك الحادثة العظيمة.
[٣]ـ الظّاهر أنّ «إبراهيم» معطوف على كلمة «نوح» وفعله «أرسلنا» ، وبعضهم عطفه على مفعول (أنجيناه) وبعضهم جعله مفعولا لفعل محذوف تقديره «اذكر» .