تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٦٢ - فرق تميّز و تشخّص

فرق تميّز و تشخّص‌

اگر كلى وسيعى را به كلى ديگر و سپس به كلى ديگرى مقيد نموديم، تميز حاصل مى‌شود، مثلًا اگر حيوان كلى را به كلى ديگرى كه ناطق باشد مقيد كرده، بين آن با كلى ديگرى كه از مقيد نمودن حيوان به ناهق به دست مى‌آيد، تميز حاصل مى‌شود.

پس بين دو كلى مقيد، تميز حاصل گشته، گرچه تشخص نيست؛ چون تا وجود قدم به ميان نگذارد، تشخص حاصل نمى‌شود. و كلى بعد از تقييد آن به كلى ديگر باز مانع از صدق بر كثيرين نيست.

وجه ديگر فرق بين تميز و بين تشخص اين است كه: تميز بالاضافه حاصل مى‌گردد، يعنى از امور اضافيه است كه شى‌ء را با شى‌ء ديگر مقايسه مى‌نماييم و غير مورد شركت آنها را در نظر مى‌آوريم، تميز حاصل مى‌شود؛ زيرا تميز امتياز شى‌ء عن شى‌ء فى شى‌ء است.

تميز بين زيد و بين عمرو يا بين او و بين بكر حاصل مى‌گردد به طورى كه اگر طرف اضافه نباشد تميز نيست، اگر در عالم يك فرد موجود باشد، لا غير تميز نيست چون طرف اضافه نيست. و لكن تشخص از امور نفسيه است؛ چون عين وجود است، پس اگر يك وجود بسيط در دار تحقق باشد و وجود ديگرى نباشد، باز تشخص هست.