تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٦ - اقسام سهگانه قضايا

ملاك صدق در قضايا

شرحى كه از آن مناط صدق و كذب در قضايا معلوم شود اين است: حكم از امورى است كه در خارج ما بازاء نداشته، لذا محمول بالضميمه مى‌باشد.

و به عبارت ديگر: نسبت و حكم عبارت از خوابانيدن محمول بر روى موضوع، و موضوع و محمول را در عين وحدت ديدن است.

اقسام سه‌گانه قضايا

توضيح مطلب اينكه قضايا بر سه قسم است:

اول: آنكه صرف المفهوم را ديده و بر آن با قطع نظر از چيزهاى ديگر حكم نموده و خلاصه آنكه حاقّ حقيقت ملاحظه گردد. اين است كه حكم مى‌شود:

«الماهية من حيث هى هى ليست الّا هى» مانند «الانسان نوعٌ» كه طبيعت انسانى من حيث هى مفهومٌ و ماهيةٌ ملاحظه گرديده است، البته ماهيت با قطع نظر از وجود و عدم لحاظ مى‌شود. اين قسم را قضيه ذهنيه گويند و مناط صدق آن توضيح داده خواهد شد.

دوم: آنكه مفهوم ديده شود نه من حيث هو مفهوم، و ماهيت ملاحظه شود نه من حيث هى ماهية، بلكه از حيث اينكه مرآت افراد و تصور اجمالى آنهاست كلّما حَصَلت، اعم از اينكه فعلًا وجود داشته باشند يا در آينده وجود يابند. خلاصه مرآت چيزهايى باشد كه اگر وجود پيدا كردند حكم شامل آنها مى‌شود. چون افراد كلى‌