تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٢٦ - مرجّح حدوث عالم در لا يزال

مرجّح حدوث عالم در لا يزال‌

مسأله مهمى كه مطمح نظر فلاسفه بوده و از مباحثى است كه مطارح انظار حكماست، مسأله ربط حادث به قديم است‌ [١] كه هر گونه اين وجودات حادث را به مبدأ قديم كه علت تامه موجودات است ربط دهيم به ناچار خلاف ضرورت و يا خلاف برهان علمى مرتكب خواهيم شد؛ زيرا اگر بگوييم اينهايى را كه مى‌بينيم چند سال قبل نبودند و بعد موجود شدند قديم هستند، خلاف ضرورت است.

و اگر بگوييم اراده حق حادث است از آن اصل محكم توحيد دست برداشته‌ايم و آن اين است كه او يك ذات مقدس قديم است و اوصاف ذاتيه او عين ذات اقدس اوست؛ چون اين اوصاف از حيثيتى از حيثيات ذات او منتزع است و اصل ذات قديم است. پس اين اوصاف كه از حيثيتى از حيثيات ذات انتزاع شده، لا يزال خواهد بود.

و اگر بگوييم انفكاك معلول از علت تامه جايز است، خلاف برهان است و يا اگر قائل به وسائط باشيم و بگوييم علت اين حوادث امروزه مثلًا غير خداست، مشرك شديم؛ چون فاعليت حقيقى مختص ذات واجب الوجود است و فيض وجود، حق طِلق اوست و ديگران گداى خزانه فيض اويند.

بعضى از محدثين ما خود را راحت نموده قائل به حدوث ارادة اللّه شده‌اند؛ [٢] چون‌

[١] رجوع كنيد به: قبسات، ص ٣٠٣؛ اسفار، ج ٣، ص ٦٨ و ١٢٨؛ رساله حدوث، در مجموعه رسائل صدر المتألهين، ص ٥١.

[٢] مرآة العقول، ج ٢، ص ٢٣؛ بحار الأنوار، ج ٤، ص ١٤٤.