کلیات علوم اسلامی ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٤٤ - درس هفتم ابواب و رئوس مسائل فقه (٢) عقود

درس هفتم : ابواب و رئوس مسائل فقه (٢): عقود

«محقق» میگوید: «قسم دوم عقود است و مشتمل بر پانزده کتاب است.».

١. کتاب التجارة. در این کتاب درباره خرید و فروش، شرایط طرفین معامله (یعنی خریدار و فروشنده) و شرایط عوضین، شرایط عقد یعنی صیغه معامله و همچنین درباره انواع خرید و فروشها: معامله نقد، معامله نسیه که جنس نقد است و پول مدت دارد، معامله سَلَف که عکس آن است یعنی پیش فروش است: پول نقد دریافت میشود و جنس مدتدار است، بحث میشود. البته معاملهای که هم جنس و هم پول هر دو مدتدار باشد باطل است. و همچنین در باب «بیع» درباره مرابحه، مواضعه، تولیه بحث میشود. مقصود از مرابحه در اینجا این است که شخصی معاملهای میکند و بعد با گرفتن یک مقدار سود معامله را به دیگری واگذار میکند.

و مواضعه برعکس است، یعنی معامله را با مقداری کسر و تحمل ضرر به دیگری واگذار میکند. و تولیه این است که معامله را بدون سود و زیان به دیگری واگذار مینماید.

٢. کتاب الرهن. رهن یعنی گرو. احکام گرو گذاشتن و گرو گرفتن در این باب فقهی بیان میشود.

٣. کتاب مفلَّس. مفلّس یعنی ورشکسته، یعنی کسی که دارائیش وافی به دیونشنیست. حاکم شرعی برای رسیدگی به دیون چنین شخصی او را ممنوع التصرف میکند تا