کلیات علوم اسلامی ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٩ - درس سوم مایه های عرفان اسلامی

عرفا قرار گرفته است.

امیرالمؤمنین علی علیه السلام- که اکثریت قریب به اتفاق اهل عرفان و تصوف سلسلههای خود را به ایشان میرسانند- کلماتش الهام بخش معنویت و معرفت است. ما به دو قسمت که در نهج البلاغه مسطور است اشاره میکنیم.

در خطبه ٢٢٠ میفرماید:

انَّ اللَّه سُبْحانَهُ وَ تَعالی جَعَلَ الذِّکرَ جَلاءً لِلْقُلوبِ، تَسْمَعُ بِهِ بَعْدَ الْوَقْرَةِ وَ تُبْصِرُ بِهِ بَعْدَ الْعَشْوَةِ وَ تَنْقادُ بِهِ بَعْدَ الْمُعانَدَةِ، وَ ما بَرِحَ لِلَّهِ- عَزَّتْ آلاؤُهُ- فِی الْبُرْهَةِ بَعْدَ الْبُرْهَةِ وَ فی ازْمانِ الْفَتَراتِ عِبادٌ ناجاهُمْ فی فِکرِهِمْ وَ کلَّمَهُمْ فی ذاتِ عُقولِهِمْ..

همانا خداوند متعال یاد خود را مایه صفا و جلای دلها قرار داده است.

بدین وسیله پس از سنگینی، شنوا و پس از شبکوری، بینا و پس از سرکشی مطیع میگردند. همواره در هر زمان و در دوره فترتها خدا را مردانی بوده است که در اندیشههای آنها با آنها راز میگفته است و در خردشان با آنها سخن میگفته است.

در خطبه ٢١٨ درباره اهل اللَّه میفرماید:

قَدْ احْیا عَقْلَهُ وَ اماتَ نَفْسَهُ، حَتّی دَقَّ جَلیلُهُ وَ لَطُفَ غَلیظُهُ وَ بَرَقَ لَهُ لامِعٌ کثیرُ الْبَرْقِ، فَابانَ لَهُ الطَّریقَ وَ سَلَک بِهِ السَّبیلَ وَ تَدافَعَتْهُ الْابْوابُ الی بابِالسَّلامَةِ وَ دارِ الْاقامَةِ وَ ثَبَتَتْ رِجْلاهُ بِطُمَأْنینَةِ بَدَنِهِ فی قَرارِ الْامْنِ وَ الرّاحَةِ بِمَا اسْتَعْمَلَ قَلْبَهُ وَ ارْضی رَبَّهُ..

خرد خویش را زنده ساخته و نفس خویش را میرانده است، تا در وجودش درشتها نازک و غلیظها لطیف گشته است و نوری درخشان در قلبش مانند برق جهیده است. آن نور راهش را آشکار و او را سالک راه ساخته است و درها یکی پس از دیگری او را به پیش رانده است تا آخرین در که آنجا سلامت است و آخرین منزل که بار انداز اقامت است. آنجا قرارگاه امن و راحت است. پاهایش همراه با آرامش بدنش استوار است. همه اینها به