درباره قیامت است و چیزهایی دیگر که مربوط به قیامت است. سوره با این جمله شروع می‌شود : لااُقْسِمُ بِیوْمِ الْقِیمَةِ. وَ لااُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوّامَةِ. سوگند یاد نمی‌کنم به روز قیامت و سوگند یاد نمی‌کنم به نفس ملامتگر. خود این جمله «سوگند یاد نمی‌کنم» یعنی چه؟ در زبان عربی رایج است (کم و بیش در فارسی هم هست) گاهی انسان تلویحاً قسم می‌خورد نه تصریحاً، و آن وقتی است که می‌خواهد بگوید جای یک سوگند خوردن است، من سوگند نمی‌خورم ولی جای چنین سوگندی هست ؛ و این از نظر ادای سوگند بلیغتر است. پس در عین اینکه گفته شده است که نه سوگند به روز قیامت و نه سوگند به نفس ملامتگر، یا به تعبیر دیگر سوگند یاد نمی‌کنم به روز قیامت و سوگند یاد نمی‌کنم به نفس ملامتگر، در عین حال نوعی سوگند خوردن است.

سوگندهای قرآن به مظاهر خلقت

مسئله دوم در این سوره‌ها باز مسئله‌ای است راجع به سوگندهای قرآن که در قرآن سوگندهای بسیار زیادی هست و این سوگندها همه به مظاهر خلقت است. در همین سوره یا ایها المدّثّر خواندیم : کلّا وَ الْقَمَرِ. وَ اللَّیلِ اِذْ اَدْبَرَ. وَ الصُّبْحِ اِذا اَسْفَرَ[١] . به ماه سوگند و به شب سوگند آنگاه که پشت کرده و می‌رود، یعنی به آخر شب سوگند، به سحرگاه سوگند، و به سپیده دم آنگاه که نقاب از چهره بر می‌دارد سوگند؛ چون سوگند به هر چیزی علامت محترم و بزرگ و عزیز شمردن آن چیز است. هر کسی وقتی می‌خواهد قسم بخورد، مثلاً به جان فرزند خودش سوگند می‌خورد، یعنی به جان کسی سوگند می‌خورد که او را عزیز و محترم می‌دارد و الّا اگر

[١] .مدّثّر / ٣٢ ـ ٣٤.