یکی دیگر صفت مطمئنّه است که آن درجه بالاتر است: یا اَیتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ. اِرْجِعی اِلی رَبِّک راضِیةً مَرْضِیةً. فَادْخُلی فی عِبادی. وَ ادْخُلی جَنَّتی[١] . ای نفس ِ آرامش‌یافته، ای نفس ِ به حقیقت واصل شده، ای نفس ِ از هرگونه دغدغه و شک و شبهه و دو دلی و تردید و ترس و جبن و همه چیز رهایی یافته و به آرامش و طمأنینه کامل رسیده! حال این چگونه است؟ آیا واقعاً در انسان سه نفس، سه جان، سه روح وجود دارد: یک روح فرمان به بدی می‌دهد، یک روح ملامتگر است، یک روح دیگر مطمئنّه است؟ یا نه، انسان دارای یک روح و یک جان بیشتر نیست ولی انسان در مراحل و مراتب خودش مختلف است. بعضی نفوس در مرحله حیوانیت‌اند، یک قدم از حیوانیت بالاتر نرفته‌اند. این گونه نفوس جز وسوسه‌های شیطانی چیزی در درونشان نیست. تمام القائاتی که ]در این نفوس [می‌شود شُرور و بدیهاست. در واقع این گونه نفوس را باید نفوس ساقط شده و سقوط کرده تلقی کرد. در اینها از انسانیت، دیگر چیزی باقی نمانده و چیزی وجود ندارد. حیوانی هستند به صورت انسان. دائماً در فکر شکم، در فکر تن: از هر راهی و هر جور شده است پول در بیاوریم، کجا را بخوریم، کجا را ببلعیم، چگونه بخوابیم و... اصلاً غیر از این چیزی سرش نمی‌شود.

اما انسان در یک درجه بالاتر، روح انسانی و روح ایمانی در او زنده است. او این گونه نیست، بلکه یک آدمی است دو شخصیتی، کأ نّه دارای دو شخصیت است، هم نفس امّاره بر او حاکم است هم نفس انسانی و روح ایمانی. این است که اگر کار بدی به حکم نفس امّاره انجام بدهد او

[١] .فجر / ٢٧ ـ ٣٠.