ارزش بیشتری نداشته است. اینها سوار دو تا شتر می‌شوند، از مکه حرکت می‌کنند و به مدینه می‌آیند. حجم قضیه خیلی کوچک است اما سی سال بعدش بیایید ببینید همین سفر کوچک چه تحولی در دنیای خودش به وجود آورده! اصلاً شکل و چهره دنیا را بکلی عوض کرده است. مرزهای جغرافیایی همه بهم خورده، فکرها همه دگرگون شده، عقاید همه شکل دیگری به خودش گرفته، اوضاع دنیا عوض شده است.

خیلی حادثه‌ها هست که حجمش بسیار بزرگ است ولی تأثیری در تاریخ ندارد. مثلاً خیلی جنگها رخ می‌دهد که ممکن است صدها هزار نفر کشته شوند. با اینکه صدها هزار نفر بلکه گاهی دو میلیون نفر آدم کشته می‌شود ولی اینقدر موجش کم است که در همان اطراف خودش اثر کمی می‌گذارد. مثلاً در همین جنگ هند و پاکستان در چند سال پیش، صحبت از صدها هزار نفر آدم است که کشته شدند. حجم ابعاد جسمانی‌اش خیلی بزرگ بود اما اثر قابل توجهی روی دنیا نگذاشت. یعنی اینقدر اثرش کم است که گویی جنگی میان دو قبیله رخ داده، شش نفر از این طرف کشته شده‌اند و هفت نفر از آن طرف. ولی شما بیایید مثلاً سراغ جنگ بدر. کفار به هزار تا نمی‌رسند و مسلمین فقط ٣١٣ نفرند، ولی ٣١٣ نفری است که سرنوشت دنیا را دارد تعیین می‌کند. حجمش خیلی کوچک است، اثرش فوق العاده بزرگ.

همین طور داستان جنگ خندق حجم ظاهری‌اش چیزی نیست. از یک طرف یک مرد قوی و یک گُرد و یک مرد رزمنده به نام عمرو بن عبدود آمده، از طرف دیگر جوانی به نام علی آمده است. اما پیغمبر وقتی که ابعاد واقعی قضیه را در نظر می‌گیرد، درباره مبارزه کردن این دو فرد که در حجم ظاهری فقط دو فردند که دارند با یکدیگر مبارزه می‌کنند می‌فرماید تمام اسلام و حقیقت و معنویت در یک طرف قرار گرفته و