آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٩
وَ لِیقولَ الَّذینَ فی قُلوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْکافِرونَ ماذا اَرادَ اللهُ بِهذا مَثَلاً.
مفسرین، اینجا یک جمله ادبی گفتهاند که باید آن را عرض کنم. کلمه «لـ ِ » که به معنی «برای» است، میگویند گاهی برای غایت استعمال میشود و گاهی برای عاقبت. فرق غایت و عاقبت این است که یک چیزی که ساخته میشود، یک وقت از اول که این را میسازند برای فلان نتیجه میسازند یعنی آن نتیجه را برای آن درنظر گرفتهاند و این شیء را میسازند. آن را غایت این شیء میگویند. عاقبت آن است که این شیء در نهایت امر به آن منتهی میشود ولی از اول این را برای آن نساختهاند. مثال: این خانه را برای چه ساختهاند؟ میگوییم: برای آنکه در آن بنشینند. در اینجا لام غایت (برای) به کار میرود. یک وقت از کسی که در مقام موعظه است ]میپرسند [این خانهها را برای چه میسازند؟ میگوید برای خراب شدن، یعنی عاقبتش خراب شدن است.
در حدیث است: لَهُ مَلَک ینادی کلَّ یوْمٍ: لِدوا لِلْمَوْتِ وَابْنوا لِلْخَرابِ فرشتهای هر روز ندا میکند که برای مردن بزایید و برای خراب شدن بسازید. فرشته میخواهد عاقبت را بگوید که بدانید زاییدن برای مردن نیست، ساختن هم برای خراب شدن نیست ولی عاقبت زاییدن مردن و عاقبت ساختن خراب شدن است. این را«لام عاقبت» میگویند که زیاد استعمال میشود.
اینجا ما سه مطلب داشتیم: این عدد را در قرآن بیان نکردیم مگر برای اینکه موجب یقین اهل کتاب بشود (این غایت است) و برای اینکه بر ایمان مؤمنین افزوده بشود (این هم غایت است) وَ لِیقولَ الَّذینَ فی قُلوبِهِمْ مَرَضٌ و برای اینکه بیمار دلان بگویند که حالا مقصود چیست؟ عدد نوزده دیگر برای چه؟ چه منظوری هست؟ این همان عاقبت است ؛ یعنی این، منظور اصلی نیست ولی منتهی به چنین جایی میشود. این