آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٠
نگهبانند نوزده (فقط کلمه نوزده، کلمه نفر یا غیر نفر نیست) یعنی نوزده نگهبان دارد.
چرا ١٩ ؟
این جمله در میان کفار قریش موضوع سخن شده بود که به چه مناسبت عدد ١٩؟ اولاً مجموع عدد کم است. این همه مردم اگر بنا بشود که معذّب باشند نوزده نگهبان به کجا میرسد؟ با خودشان زمزمه میکردند که اگر نوزده نگهبان باشد، حالا هر چه آنها قوی باشند ما]نیروی[ ده نفرمان که به]نیروی[ یک نفر آنها میرسد. وقتی ما صد و نود نفر بشویم بر آنها غلبه میکنیم.
اینچنین فکر میکردند که جهنم در حکم یک زندان است از قبیل زندانهای بشری و یک عده نگهبانان از نوع انسان بر آن گماشته شدهاند. آن وقت فکر میکردند که لابد همیشه باید عدد نگهبانان تناسبی با عدد محبوسها و معذّبها داشته باشد. اگر این جور باشد که جهنمِ به آن عظمت فقط نوزده نگهبان داشته باشد، جهنمی هم در دنیا خیلی زیاد است، میزنند در و پیکر را میشکنند و میروند بیرون، خود آن نگهبانان را هم دست و پایشان را میبندند و خودشان را خلاص میکنند، کار راحت میشود، این که چیز مهمی نیست، ترس ندارد. ابوجهل میگفت اینکه ترس ندارد، خودش میگوید آنجا نوزده نگهبان بیشتر نیستند. نوزده تا که چیزی نیست. یک نفر از آن ـبه قول خراسانیها ـ داش غلامهای مکه که خیلی هم قوی بود گفت: من هفده نفرشان را خودم تنها بس هستم، دو تا دیگر میماند، آن دو تای دیگر را حالا هر کسی میخواهد ]حریف باشد.[
دیگر اینکه میگفتند: گذشته از اینکه عده نگهبانان کم است، چرا