نهج الولايه : بررسي مستند در شناخت امام زمان عليه السلام - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٢٧ - در اتحاد نفوس مكتفيه به نفس رحمانى و عقل بسيط

و يكون وجودها غاية الكون و الخليقة .

و نيز در موضع ديگر گويد : و اعلم ان البارى تعالى وحدانى الذات فى اول الاولين , و خليفة الله مرآتى الذات فى آخر الاخرين كما بدأكم تعودون [١] فالله سبحانه رب الارض والسماء و خليفة الله مرآه يظهر فيها الاسماء و يرى بها صور جميع الاشياء .

و بالجمله اهل تحقيق بر مبناى رصين وحدت شخصى وجود بر اين عقيدت راسخ اند كه مراتب تمامى موجودات در قوس نزول از تعينات نفس رحمانى و حقيقت ولايت است , و در قوس صعود حقيقت انسان كامل داراى جميع مظاهر و جامع جميع مراتب است پس تمامى حقائق عقلانيه و رقائق برزخيه آنها كه گاهى به عقل و گاهى به شجره و گاهى به كتاب مسطور , به عبارات و اسامى مختلفه مذكور مى شود تماما نفس حقيقت انسان كامل و از اجزاء ذات او هستند , و در واقع حقيقت انسان كامل است كه بر حسب هر درجه اى از درجات , تعين خاص و اسم مخصوص حاصل نموده و بدين جهت حقيقت انسان كامل را جائز است كه آثار تمامى آن تعينات را به حقيقت خود اسناد دهد چنانكه در خطب منتسبه به حضرت اميرالمؤمنين و سيد الموحدين آمده است كه :

انا آدم الاول , انا نوح الاول , انا آية الجبار , انا حقيقة الاسرار , انا صاحب الصور , انا ذلك النور الذى اقتبس موسى منه الهدى , انا صاحب نوح و منجيه , انا صاحب ايوب المبتلى و شافيه , الى غير ذلك من الاخبار و الاثار . در اين مطلب به فصل هشتم مقدمات علامه قيصرى بر شرح فصوص الحكم رجوع شود . آن كه امام عليه السلام فرمود : انا آدم الاول الخ از اين باب است كه علامه قيصرى در اول شرح فص اسحاقى فصوص