نهج الولايه : بررسي مستند در شناخت امام زمان عليه السلام - حسن زاده آملي، حسن - الصفحة ٤١ - تعريف اسم و توقيت و اشتقاق آن

اعتبار معنايى از معانى خواه آن معانى وجوديه باشند و خواه عدميه اخذ شود , آن معنى را صفت و نعت مى گويند و ان شئت قلت ذات با اعتبار تجلى اى از تجلياتش اسم است چون رحمن و رحيم و راحم و عليم و عالم و قاهر و قهار كه عين ذات مأخوذ به صفت رحمت و علم و قهر است و اسماى ملفوظه متداوله اسماى اين اسماى عينى اند . فرق اين دو تعبير اين است كه اول چون حقيقت وجود مأخوذ به تعينى از تعينات صفات كماليه او است اسم ذاتى است و دومى كه ذات باعتبار تجلى خاصى از تجليات الهيه اخذ شده است اسم فعلى است كه تفصيل آن خواهد آمد . از اين بيان مذكور در تعريف اسم , مراد رواياتى كه از اهل بيت عصمت وارد شده است كه اسم غير مسمى است , و نيز مراد اهل تحقيق در صحف عرفانيه كه اسم عين مسمى است , معلوم مى گردد كه هم غير صحيح است و هم عين صحيح است .

عارف جندى در رساله اش گويد : مقتضى الكشف و الشهود ان الاسم الله ليس عين المسمى من جميع الوجوه بل من وجه كسائر الاسماء [١] اين كلام جندى ناظر به مقام واحديت است نه احديت .

علامه قيصرى در اول شرح فص آدمى فصوص الحكم گويد : ان جميع الحقائق الاسمائية فى الحضره الاحدية عين الذات و ليست غيرها , و فى الواحدية عينها من وجه و غيرها من آخر [٢] يعنى عينها من وجه المصداق و الوجود , و غيرها من وجه المفهوم و الحدود .

و نيز مراد از توفيقيت اسماء الهيه در منظر اعلاى اهل معرفت دانسته مى شود چنانكه صائن الدين على بن تركه در تمهيد القواعد كه در