رساله علامه بزرگوار محمد دهدار در قضا و قدر - دهدار، محمد بن محمد - الصفحة ٥٦

بقدر [١] , قضا , حكم كلى است كه خزانه است و قدر , مصاديق آن , و ان من شى ء الا عندنا خزائنه و ما ننزله الا بقدر معلوم [٢]

دهدار گويد : علم بر دو قسم است اجمالى و تفصيلى ,

علم اجمالى خدا را قضا نام است و علم تفصيلى را قدر و همچنان كه وجود شى ء مقدم است بر خصوصيات و لوازم شى ء علم اجمالى بشى ء نيز مقدم است بر علم تفصيلى بشى ء , الخ .

تعليقه ٨ قوله قدس سره : اكنون بدان كه , وجود ممكنات متفرع و تابع علم اجمالى , خدا است الخ . دهدار در اين مقام در تابع و متبوع بودن علم بارى به دو اعتبار سخن به ميان آورده است , بدان كه على التحقيق سخن از علم بارى تعالى بنابر توحيد خاصى كه اعاظم عرفا و اكابر حكما براساس متقن وحدت شخصيه وجود ذو مظاهر قائل و نائل شده اند , تمام و بى دغدغه مى نمايد .

و همين بزرگان در عين حال كه علم را عين ذات بارى تعالى دانسته اند در تابع و متبوع بودن آن به دو اعتبار نيز بحث كرده اند در اين مطلب سامى علامه قيصرى در آخر فصل دوم مقدمات شرح فصوص [٣] به تحقيقى تمام بحث كرده است كه براى آشناى به زبان اهل معرفت كافى است , و خود صاحب فصوص در اواخر فص ابراهيمى [٤] و در فص ادريسى و ديگر فصوص اشاراتى دارد , والله