رساله علامه بزرگوار محمد دهدار در قضا و قدر - دهدار، محمد بن محمد - الصفحة ١٢

گفت او را( : أقبل) پس روى به خدا آورد , و باز فرمود او را كه( : أدبر ) پس پشت به خدا كرد همچنين تا سه مرتبه امر به اقبال و ادبار فرمود , الحديث بتمامه . تعليقه ٤

و اين اقبال و ادبار معنى جهتين امكان است , چه ممكن بالذات چون نسبتش با فاعل ملحوظ شود وجود , كه خير محض است , مى يابد , و چون نسبتش به خود به ملاحظه اقبال به سوى فاعل ملحوظ به ادبار , عدم كه شر محض است باز مى نمايد , چه ممكن را ملاحظه عدم علت وجود عين علت عدم است , پس اقبال عقل كه نسبت وجود ممكن است منبع جميع خير است , و امتثال أوامرش ازين روى است .

و ادبار عقل كه نسبت بازماندگى و روى به سوى خود آوردن ممكن است , منبع جميع شر است و ارتكاب نواهيش ازين روى است .

و سر اين آن است كه ممكن موجود مؤلف است تعليقه ٥ در عقل از دو چيز : يكى ماهيت او كه عدم و منبع شر است , و يكى وجود كه منبع خير است , اكنون در اين وقت چون روى به فاعل آورد , جهت خيرش مى افزايد و شرش مغلوب مى شود , و چون به خود باز گردد جهت عدميت و شرش فزون مى گردد و خيرش مغلوب مى گردد , و اشارت بدين دو جهت , در كلام مجيد آمده كه : ما اصابك من حسنة فمن الله و ما اصابك من سيئة فمن نفسك [١]