رساله علامه بزرگوار محمد دهدار در قضا و قدر - دهدار، محمد بن محمد - الصفحة ٧٣

نفس بشريت كه روح حيوانى است و مركب او كه بر آن سلوك راه معرفت مى تواند نمود , پس اگر جهت روح القدس بر او غالب آيد آسان به جانب امر مى رود , و اگر جهت نفس بشرى بر او غالب آيد آسان روى از امر مى تابد الخ]( . ملاى رومى به اين لطيفه نظر دارد كه :

انبيا در كار دنيا جبرى اند *** كافران در كار عقبى جبريند

انبيا را كار عقبى اختيار *** كافران را كار دنيا اختيار

زانكه هر مرغى بسوى جنس خويش *** مى پرد او در پس و جان پيش پيش

كافران چون جنس سجين آمدند *** سجن دنيا را خوش آيين آمدند

انبيا چون جنس عليين بدند *** سوى عليين بجان و دل شدند .

تعليقه ١٦ چون علم و عمل صالح موافق با سنت نظام هستى و مناسب با مزاج فطرت نفس ناطقه انسانى است و معرفت بذر مشاهده است و ماوراى طبيعت عارى از حجاب است , آن نيكبختى كه در مسير تكامل انسانى به ثبات قدم موفق آمد همين كه درى از ملكوت عالم به رويش گشوده شد , مشمول للذين احسنوا الحسنى و زيادة [١] , و لهم ما يشاؤن فيها ولدينا مزيد [٢]