رساله علامه بزرگوار محمد دهدار در قضا و قدر - دهدار، محمد بن محمد - الصفحة ٥٣

يفقهون حديثا ما اصابك من حسنة فمن الله و ما اصابك من سيئة فمن نفسك [١]

در نظره اولى از اين دو آيه مناقضه به نظر آيد كه يك بار فرموده است حسنه و سيئه هر دو من عندالله است و يك بار اين كه حسنه من الله است و سيئه من نفسك , ولى جواب آن اين است كه فما لهؤلاء القوم لا يكادون يفقهون حديثا , و ضرب المثل عربى است كه النظرة الاولى حمقاء .

دهدار عدم مناقضه را از تحقيق در دو جهت اقبال و ادبار و منبع خير و شر مذكور بيان نموده است كه گفت([ : اشارت به اين دو جهت در كلام مجيد آمده كه ما اصابك من حسنة فمن الله و ما اصابك من سيئة فمن نفسك و چون ممكن با جميع ما يتعلق بذاته و بوجوده بايجاد الله است چه ايجادش عين ايجاد خصوصيات او است , پس اشارت به اين در كلام مجيد فرمود كه قل كل من عندالله پس مفاد آيه سابق به جهتين ذاتى امكان است كه منشأ اقبال و ادبار شده , و مفاد آيه لاحق نظر بوجود ممكن و ايجاد فاعل است , پس مناقضه نباشد .

اين خوشه چين خرمن اقبال بزرگان , راقم سطور( حسن حسن زاده آملى) رساله اى در قضا و قدر به نام( خير الاثر در رد جبر و قدر) نگاشته است و پس از تحرير محل نزاع و نقل اقوال عمده متكلمين در رد جبر و تفويض و اثبات امر بين آن دو , به تفصيل بر