پديد نيامد، زيرا وجود يك فرد معصوم كه پناهگاه امّت در معارف و احكام باشد مانع از آن مى شود كه دو دستگى در مورد معارف و اصول، و احكام و فروع پديد آيد. هر چند در باطن، دو دستگى سياسى وجود داشت، امّا پس از درگذشت پيامبر، اختلاف در اصول و فروع، مسلمانان را دچار پراكندگى ساخت و وحدت اسلامى را از ميان برد، و لذا مسلمانان به جاى گسترش اسلام به جنگ هاى داخلى پرداختند.

شما با ورق زدن كتاب هاى ملل و نحل، از كثرت فرق اسلامى، در وحشت فرو مى رويد. تنها گروه معتزله، كه پايه گذار آن واصل بن عطاست به گروه هاى واصليه، هذيليه، نظاميه، حاقديه، حدثيه، بشريه، معمريه، مرداريه، ثماميه، هشاميه، حافظيه، كعبيه، جياشيه، بهشميه، تقسيم مى شوند.

گروه صفاتيه كه مى خواهند صفات خبريه را كه مانند وجه و يد، كه در قرآن درباره خدا آمده است به معناى لغوى حمل كنند به گروه هاى اشعريه، مشبّهه، كراميه تقسيم مى شوند.

گروه خوارج كه از خطرناكترين فرقه هاى اسلامى هستند به گروه هايى مانند: محكّمه، ازارقه، عاذريه، عجارده، ثعالبه، اباضيه، صفريه، منقسم مى شوند.

بگذريم از گروه هاى ديگر.