آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٤٥ - تأويل در قرآن
( وَ اِنْ نَكَثوُا اَيْمانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَ طَعَنوُا فِيْ دِيْنِكُمْ فَقاتِلوُا اَئِمَّةَ الْكُفْرِ اِنَّهُمْ لا اَيْمانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهوُنَ) ( سوره توبه، آيه ١٢)
« اگر آنان سوگندهاى خود را شكستند و به آئين شما طعنه زدند با سران كفر نبرد كنيد براى آنان پيمانى نيست شايد آنان باز داشته شوند».
آنگاه امام افزود به خدائى كه دانه را شكافت و انسان را آفريد و محمد را براى نبوت برگزيد، آنان مورد اين آيه هستند واز روز نزول اين آيه با پيمان شكنان نبرد نشده است [١].
تطبيق اين آيه بر اين گروه تأويل آن و بيان مصداقى است كه در روز نزول آيه وجود نداشته است.
٢ ـ در روز « صفين» سپاه على (عليه السلام) كه در ميان آنان « عمار» ياسر نيز بـود در برابر سـپاه معـاويه قرار گرفت سـپاه اسلام با حـزب امـوى كه در رأس آنان ابو سفيان و بعد معاويه قرار داشت دو بار نبرد كرده است.
الف ـ درزمان رسول گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) آنگاه كه ابو سفيان نبردهاى « بدر» و « احزاب» را رهبرى مى كرد.
ب ـ درزمان على بن ابيطالب (عليه السلام) كه فرزند ابوسفيان زمام امور را به دست گرفت و حزب اموى را به صورت يك حزب زير زمينى هدايت مى كرد عمار در اين جنگ به سپاه معاويه حمله كرد و رجزى خواند كه نخستين بيت آن اين است :
نحنُ ضربناكم على تنزيله *** فاليوم نضربكم على تأويله [٢]
در گذشته با شما براساس تنزيل قرآن نبرد مى كرديم و امروز با شما بر اساس تأويل آن نبرد مى نمائيم.
در ايـن شعـر « تـأويـل» در مقـابـل « تنـزيـل» قـرار گرفـته است و تطبيق
[١] اين حديث به صورت مستفيض درمجامع حديثى وارد شده است به كتاب «نورالثقلين» ج٢، ص ١٨٨ ـ ١٩٠ و تفسير برهان ج٢، ص ١٠٦ ـ ١٠٧ مراجعه شود.
[٢] الإستيعاب، ج١، ص ٤٧٢ (حاشيه الإصابة).