آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٥٨ - آيا در عدِّه وفات آيه اى نسخ شده است

بپردازند اينك آيه:

( وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنََ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ اَزواجاً وَصِيَّةً [١] لإزْواجِهِمْ مَتاعاً إلىَ الْحَوْلِ غَيْرَ اِخْراج فَاِنْ خََرَجْنَ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِي ما فَعَلْنَ فِي اَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوف وَاللّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ)

( بقره، آيه ٢٤٠).

« كسانى از شما كه مى ميرند و همسرانى مى گذارند دراين باره به همسران خود وصيت كنند كه نفقه آنها تايك سال بدون اين كه از خانه خارج شوند، پرداخته شود و هرگاه آنان بيرون رفتند، و در باره خويش كارى كه شايسته است انجام دادند بر شما گناهى نيست».

جاى شك نيست كه ظاهر اين آيه جز اين نيست كه شوهران « وصيَّت» كنند تا زنان آنها در خانه آنها بمانند و تا پايان سال نفقه آنها داده شود و در واقع متعلق وصيت اين است كه زنان يك سال تمام حق سكنى و نفقه از مال شوهر داشته باشند و هرگز به طور صريح، آيه ناظر به عده زنان نيست [٢].

مع الوصف مفسران اعم از سنى و شيعه، اين آيه را حمل بر عده وفات نموده و معتقدند كه از اين آيه، به كمك قرائنى كه بعداً گفته خواهد شد، دو چيز استفاده مى شود:

اول : مقصود از توقف يك ساله زنان در خانه شوهران، همان عده وفات آنها بوده است.

دوم : حق سكنى ونفقه يك ساله، تمام ارثيه او بوده است، و لذا مى گويند اين آيه هم به وسيله آيه ارث كه براى زنان به اختلاف حالات ( يك هشتم و يا يك چهـارم) معـين مى كند و هـم با آيـه عـده وفـات كه آن را چهار ماه و ده روز تعيين مى نمايد، نسخ شده است.

---

[١] قرائت مشهور در « وصية» نصب است، و علت نصب آن و همچنين علت نصب «متاعاً» از اين لحاظ است كه هر دو مفعول فعل مقدرند يعنى « فليوصوا وصية، ان يتمتعوا متاعاً».
[٢] فخر رازى در تفسير خود ج١، ص ٢٩٠ مى گويد: بزرگان تفسير، اين نظر را بر گزيده اند.