آيات مشكله قرآن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٠٦ - ٧ ـ توجه به سياق آيات
اين نه تنها قرآن است كه بايد در تفسير جمله ها و آيه هاى آن، مجموع آيات ما قبل و مابعد را در نظر گرفت، بلكه تفسير سخن هر حكيمى، بر اين اساس استوار است.
براى روشن شدن موضوع، نمونه اى را وارد بحث مى كنيم:
قرآن در سوره اعراف، آيه ٣٥ چنين مى فرمايد:
( يا بَنِى آدَمَ اِمّا يَأُتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِى فَمَنِ اتَّقى وَ اَصْلَحَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنوُنَ)[١].
« اى فرزندان آدم! اگر به سوى شما پيامبرانى از جنس خود شما بيايند وآيه هاى مرا براى شما بخوانند هركس از شما( از مخالفت با دستورهاى من ) بپرهيزد و راه صلاح ( نه فساد) را پيشه خود سازد، براى او، ترس و اندوهى نيست».
اگر ما در تفسير آيه، از « سياق» صرفنظر كنيم و خود آيه را بريده از قبل و ما بعد آن را، در نظر بگيريم، مفاد آيه اين خواهد بود كه قرآن از آمدن پيامبرانى پس از رسول گرامى گزارش داده و باب نبوت را مختوم و بسته ندانسته است در صورتى كه در آيه ديگر پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) را « نبى خاتم» معرفى مى كند و ياد آور مى شود كه باب نبوت به وسيله او، بسته شده تا ابد به روى بشر باز نخواهد بود، چنانكه مى فرمايد:
( مـا كـانَ مُحـَمَّدٌ اَبا احَدٌ مِنْ رِجالِكُمْ وَ لكِنْ رَسُولَ اللّهِ وَ خاتَمَ النَّبِييِّنَ وَ كانَ اللّهُ بِكُلِّ شَى عَلِيماً) ( احزاب، آيه ٤٠)
« محمد ، پدر هيچ يك از مردان شما نيست، بلكه رسول خدا و خاتم پيامبران است، خدا بر همه چيز عالم و دانا است».
[١] لفظ « اما» در اصل « ان» و « ما» بود واين دو حرف به خاطر نزديك بودن مخرج « نون» با مخرج«ما» در يكديگر ادغام شده اند و در حقيقت « اما» در اين مورد به معنى شرطيه است و معنى جمله اين است: محققاً اگر به سوى شما پيامبران بيايد،