بى‌ترديد عقيده به تثليث، نخست در آيين مسيح نبوده و همه مطالعات تاريخى اين معنى را تأييد مى‌كند و نشان مى‌دهد كه اين موضوع بعداً به عقايد مسيحيان اضافه شده است. آيا پولس نخستين كسى بود كه اين عقيده را ابراز كرد يا بعد از او اين عقيده اظهار شد، محلّ گفت‌وگوست.

دائرة المعارف لاروس در اين باره مى‌نويسد:

«اگرچه عقيده به تثليث در كتب عهد جديد و اعمال رسولان و همچنين در ميان شاگردان نزديك آنها نبوده، ولى كليساى كاتوليك و مذهب پروتستان روى تقليد معتقدند كه عقيده مزبور هميشه و در تمام زمان‌ها مورد قبول مسيحيان بوده است، على‌رغم مدارك تاريخى كه به ما نشان مى‌دهد چگونه اين عقيده پيدا شد و نمو كرد و سپس در كليسا وارد گرديد. تنها چيزى كه در اين قسمت ديده مى‌شود اين است كه هنگام انجام دادن مراسم غسل تعميد، نامى از «اب، ابن، روح‌القدس» مى‌برند ولى بعداً خواهيم گفت كه معناى اصلى اين كلمات با آنچه امروز مسيحيان از آن مى‌فهمند تفاوت بسيار دارد.

مسلّماً شاگردان نخستين مسيح كه از نزديك او را شناخته بودند و سخنان وى را شنيده بودند، بسيار از اين عقيده كه «مسيح يكى از اركان سه‌گانه تشكيل‌دهنده ذات آفريدگار است» دور بوده‌اند و (مثلًا) پطرس حوارى معروف، مسيح را جز مردى كه از طرف خداوند به او وحى فرستاده مى‌شد نمى‌دانست. ولى پولس با