قهرمان توحيد، شرح و تفسير آيات مربوط به حضرت ابراهيم( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٦ - ٧ هدايت و ضلالت
دانشگاهى دو شاگرد داشته باشد كه يكى ممتاز و ديگرى تنبل باشد، و به شاگرد تنبل نمره خوب و به نفر ممتاز نمره بد بدهد كار حكيمانهاى انجام نداده است.
همان گونه كه اگر به هر دو نمره مساوى بدهد نيز حكيمانه نيست.
با توجّه به اين نكته، خداوند حكيم بىجهت كسى را گمراه يا هدايت نمىكند، و اين مطلب از برخى از آيات مربوط به هدايت و ضلالت استفاده مىشود. از جمله در سوره توبه آيه ١٩ مىخوانيم «وَاللَّهُ لَايَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ»؛ يعنى شخص ظالم اوّل مرتكب كار زشت و ظلم مىشود و اصرار بر آن مىكند، سپس خداوند توفيقات را از وى سلب مىنمايد. و هدايت به معناى مهيّا ساختن اسباب توفيق، و گمراهى به معناى سلب توفيق است.
شاهد ديگر اين ادّعا، آيه شريفه ٣٤ سوره غافر است كه مىفرمايد: «كَذَلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُّرْتَابٌ»؛ اينگونه خداوند هر اسرافكار ترديدكنندهاى را گمراه مىسازد». معناى آيه شريفه اين است كه شخص اسرافكار، كه اهل شك و گمان است، اوّل مرتكب اسراف و شكّ و ترديد مىشود و بر آن اصرار مىورزد، سپس خداوند از او سلب توفيق مىكند. بنابراين، مقدّمات گمراهى (سلب توفيق) از ناحيه خود انسانها شروع مىشود، تا سرانجام منتهى به سلب توفيق مىگردد.
جوانى را در مسجد الحرام ديدم، گفت: اوّلين بار است كه به مكّه مشرّف شدهام، امّا هيچ حال زيارت و دعا و عبادت ندارم! در حالى كه بسيارى از زوّار خانه خدا در سفر اوّل، جسم و روحشان پرواز مىكند. گفتم: «اعمال گذشتهات را مورد مطالعه و محاسبه قرار بده. آيا با آب توبه جسم و جان خود را شستشو داده و به اينجا آمدى؟ آيا هزينه سفر حجّت، از راه حرام، نظير رشوهخوارى و ظلم و تقلّب و آلودگى نبوده است؟ آيا وجوهات شرعيّه اموالت و بدهىهاى به مردم را پرداختهاى؟ آرى عزيزان من! كارهاى حرام توفيق را از انسان سلب مىكند،