قهرمان توحيد، شرح و تفسير آيات مربوط به حضرت ابراهيم( ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٦ - داستان ذبح اسماعيل عليه السلام

دوم اينكه، خواب انبيا با خواب‌هاى مردم تفاوت دارد؛ خواب انبيا حجّت است، امّا خواب‌هاى مردم حجّيت ندارد. اين كه فلان كس خواب مى‌بيند در فلان مكان امامزاده‌اى دفن شده، و روح آن امامزاده به او دستور داده كه به مردم بگويد براى او گنبد و بارگاهى بسازند اعتبارى ندارد. تفاوتى نمى‌كند كه واقعاً چنين خوابى ديده باشد، و يا به اهداف و اغراض مالى و به دست آوردن درآمد و مانند آن، خوابى دروغين ساخته باشد، كه از هر دو نمونه كم نيست. در هر حال هيچ يك از خواب‌هاى مردم حجّت نيست، و منشأ عمل واقع نمى‌شود. امّا خواب انبيا و پيامبران عليهم السلام چنين نيست. خوابى كه حضرت ابراهيم عليه السلام در مورد ذبح اسماعيل عليه السلام مى‌بيند، خوابى كه حضرت يوسف عليه السلام مى‌بيند، [١] خوابى كه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله در مورد فتح مكّه مى‌بيند، [٢] و خواب ديگر انبيا همه حجّت است. و در حقيقت يكى از مجارى وحى انبيا خواب است، زيرا همان گونه كه فرشته در بيدارى بر پيامبران نازل مى‌شود، در خواب هم نازل مى‌گردد.

سوم اينكه، طبق آنچه در روايات آمده، خواب حضرت ابراهيم عليه السلام چند بار تكرار شد. [٣] اوّلين بار در صحراى عرفات بود، بار ديگر در صحراى مشعر الحرام خواب ديد، سپس در منى‌ همان خواب تكرار شد، تا اين كه ابراهيم عليه السلام مطمئن شد كه اين يك خواب معمولى نيست، بلكه مأموريّتى الهى است كه بايد انجام دهد.

چهارم اينكه، ابراهيم عليه السلام با ذبح اسماعيل عليه السلام نهايت ايثار را از خود بروز داد.

چون خداوند اين فرزند را در سنّ پيرى به او داده، و مدّت‌ها (حدود ١٣ سال) از وى دور بوده، و به فرمان خدا با مادرش به تنهايى در صحراى گرم و سوزان مكّه‌

[١]. سوره يوسف، آيه ٤

[٢]. سوره فتح، آيه ٢٧

[٣]. تفسير نمونه، ج ١٩، ص ١١١