اين انسان بزرگ بسيار موفق بود و نه مانند تجربه مرحوم سيد جمال الدين اسدآبادى به شكست انجاميد و نه مانند تجربه پيشگامان مشروطيت در دام غرب‌زدگان افتاد. او با هوشيارى كامل و از آغاز نهضت اسلامى بر محوريت اسلام تأكيد مىورزيد و حقيقت اين حركت مقدس را از نفوذ عوامل انحرافى و تحريف حقايق آن مصون داشت.

در گذشته، دشمنان توانسته بودند در طول ده‌ها سال بينش مردم ما را نسبت به اسلام عوض كنند و انديشه جدايى دين از سياست (سكولاريزم) را در ذهن‌ها جا بيندازند. متأسفانه بسيارى از نخبگان و برجستگان مسلمان نيز اين فكر را پذيرفتند و كار بدان‌جا رسيد كه ـ به فرمايش امام خمينى(رحمه الله) ـ هر گاه قصد توهين يا تحقير يك عالم را داشتند مى‌گفتند: او سياسى است! طورى شده بود كه پوشيدن لباس جُندى (نظامى) براى يك روحانى، امرى خلاف مروّت و يا حتى خلاف عدالت شمرده مى‌شد. من خود از آغاز جوانى شاهد اين رفتار و عملكرد بودم. فرهنگ عمومى مردم اين بود كه روحانيت نبايد در امر سياست دخالت كند؛ و اگر دخالت مى‌كرد منزوى و مطرود مى‌شد و جامعه دينى او را نمى‌پذيرفت! وقتى مى‌گفتند فلان روحانى سياسى است به زودى مردم از دور او متفرق مى‌شدند!

امام خمينى(رحمه الله) در صدد تغيير اين فرهنگ برآمد. او بينش اسلامى را عمق بخشيد و مردم را به حقايق مسايل سياسى و اجتماعى اسلام آشنا ساخت. اكنون اين پرسش مطرح است كه امام(رحمه الله) چگونه توانست اين نهضت بزرگ را به پيش ببرد، در حالى كه راديو، تلويزيون و روزنامه‌ها در اختيار او نبود و حتى يك دستگاه ضبط صوت به سختى پيدا مى‌شد؟!

امام(رحمه الله) براى اين كار، ابتدا سطح علمى حوزه علميه را ارتقا بخشيد و شاگردان بسيارى را تربيت كرد كه اسلام‌شناس، هم‌فكر و با احساس مسؤوليت بودند. شاگردان نيز اين انديشه را ميان توده‌هاى مردم منتشر ساختند و آنان را متوجه مسؤوليت سياسى و اجتماعى خويش كردند. سخن امام اين بود كه حفظ اساس اسلام از نماز واجب‌تر است. اين امر مطلب ساده‌اى نبود كه مردم به راحتى آن را بپذيرند، بلكه امام خمينى(رحمه الله)سال‌ها براى آن زحمت كشيد و خون‌دل خورد. ابتدا اين مسأله را در حوزه علميه مطرح ساخت و سپس ميان مردم تثبيت شد. مبلّغان مذهبى و شاگردان آن بزرگوار مردم را متوجه اهميت حفظ اساس اسلام و اهتمام به اجراى احكام اسلامى كردند. از آن‌جا كه امام خمينى(رحمه الله) فردى مخلص بود خدا هم او را يارى كرد و توانست اين قدم اول و مهم را به درستى و با استحكام بردارد. از اين پس امام(رحمه الله)مترصد فرصت مناسب براى بهره‌بردارى از اين موقعيت فرهنگى بود.