شعله هاي سرد (بررسی حسادت در قرآن و حدیث) - سروش، محمد علی - الصفحة ٨٢
مقايسه
يكى ديگر از عوامل برانگيزاننده حسادت، مقايسه است. حسود نسبت به مقايسه، شرطى شده است، به گونه اى كه هميشه در حال مقايسه كردن است: ديگرى خانه بهترى دارد، ديگرى هيكل زيباترى دارد، ديگرى پول بيشترى دارد، ديگرى شخصيت پر جذبه ترى دارد... . بايد يادآورى كرد كه تداوم مقايسه خويش با هر آن كس كه از كنارتان مى گذرد، پيامدى جز حسادت ندارد. در حقيقت، حسادت، محصول جانبىِ شرطى شدن نسبت به مقايسه است. پس مسلّماً اگر شما مقايسه كردن را رها كنيد، حسادت نيز ناپديد مى شود. آن گاه به راحتى مى فهميد كه شما، خودتان هستيد و هيچ كس ديگرى نيستيد و نيازى هم نيست كه كس ديگرى باشيد. بايد توجّه داشت كه بشر، به طور طبيعى تمايل دارد كه به آنچه ديگران دارند يا هستند، نگاه كند و خود را با آنان بسنجد (چراكه انسان براى ارزيابى خود، نيازمند مقايسه خود با ديگران است)؛ امّا در عين حال ، لازم است نگاه به ديگران همراه با تفكّر، تعقّل و تدبّر باشد. خداوند نعمت هاى خود را ميان بندگانش تقسيم كرده است، و اين كه تمام نعمت هاى دنيوى به يك نفر داده شود، امرى است نزديك به محال. يكى، داراى ثروت است؛ ولى از داشتن فرزند، محروم است و ديگرى داراى فرزند است؛ ولى ثروت ندارد. آن ديگرى داراى مال و منال و فرزند است؛ ولى از نعمت سلامت برخوردار نيست و ديگرى، اين سه را داراست؛ ولى از جاه و مقام بى بهره است و در مورد همه انسان ها، چنين است كه داراى بعضى نعمت ها و فاقد نعمت هاى ديگرند. بنا بر اين، اگر نعمتى را نزد كسى ديديد كه شما فاقد آن هستيد، بايد به نعمت هايى كه خودتان داريد، ولى او فاقد آنهاست، نگاه كنيد. خداوند در قرآن مى فرمايد: «وَلاَ تَتَمَنَّوْاْ مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبُواْ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٌ مِّمَّا اكْتَسَبْنَ وَسْـئلُواْ اللَّهَ مِن فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَىْ ءٍ عَلِيمًا. [١]
[١] نساء، آيه ٣٢.