اصول اعتقادات اهل سنت - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٢

(مسأله) امامت چون امامت از اصول دين است و مخالفت با آن فتنه و بدعت است» «١» كيفيت تعيين خليفه‌ چگونگى تعيين خليفه در نزد علماى اهل سنت مورد اختلاف واقع شده، گروهى مى‌گويند: بايد از جانب شرع معين شود. «٢» و اشاعره گويند: امامت از راه اتفاق و اختيار امت ثابت مى‌شود نه از راه نص (و تعيين پيامبر) هر چند ثبوت آن را از طريق نصّ بدون اشكال دانسته‌اند وليكن گفته‌اند: ثبوت آن از راه نصّ براى كسى واقع نشده است. «٣» طحاوى مى‌نويسد: اهل سنت در خلافت «صديق» كه آيا از راه نصّ يا اختيار است، اختلاف دارند؛ حسن بصرى و گروه ديگر از اهل حديث بر آنند كه از راه نصّ خفى و پنهانى ثابت شده است و بعضى ديگر از راه نصّ جلىّ و آشكار و جماعتى از اهل حديث و معتزله و اصول اعتقادات اهل سنت ٨٦ برترى افراد پس از پيامبر(ص) ..... ص : ٨٦ اشاعره معتقدند كه خلافت وى از راه اختيار امت بوده است نه نصّ. «٤» ابن تيميه و ماوردى و ابن خلدون معتقدند هر چند آيات و روايات بطور صريح بر لزوم تعيين امام دلالتى ندارد وليكن از ظواهر نصوص مثل اين روايت نبوى: «هرگاه سه نفر براى سفرى بيرون رفتند، يك نفر را به عنوان امير خود انتخاب نمايند.» همچنين از دلايل وجوب امر به معروف و نهى از منكر و توصيه قرآن به پيروى از ولى امر و اجراى واجبات، وجوب امامت استفاده مى‌شود. «٥» قاضى ابوبكر باقلانى مى‌گويد: اثبات امامت از دو راه امكان دارد: نص و انتخاب؛ امّا راه نص، تمام نيست؛ زيرا اگر پيامبر (ص) كسى را به عنوان امام و خليفه تعيين مى‌فرمود مردم به دستور وى گوش فرا مى‌دادند. بنابراين امام به وسيله آراى مردم و اهل حل و عقد انتخاب مى‌شود. وى مى‌نويسد: امامت توسط تعيين يك نفر از اهل حلّ و عقد نيز