فصل دوّم مراتب و اقسام توحيد دانشمندان اسلامى توحيد رادر چهار مرتبه ذاتى، صفاتى، ربوبى و عبادى بيان كرده‌اند: ١- توحيد ذاتى‌ مقصود از توحيد ذات، يگانگى و يكتاي اصول اعتقادات اهل سنت ٣٢ شرك در عبادت ..... ص : ٣٢ ى خداوند در ذات و نداشتن همتا و مانند است؛ چنانكه در بحث توحيد ثابت شد و قرآن نيز بر اين يكتايى و بى مانندى تأكيد فرموده است: «قُلْ هُوَ اللَّهُ احَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يوُلَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً احَدٌ» «١» بگو خدا يكتاست، خداوند بى‌نياز است، نمى‌زايد و زاييده نشده و براى او همتايى وجود ندارد. نام ديگر اين سوره «اخلاص» است شايد بدين مناسب كه بايد خدا را از هر جهت (ذات و صفات) خالص و يكتا دانست. ٢- توحيد صفاتى‌ مقصود اين است كه صفات خدا عين ذات اوست؛ به اين معنا كه اگر گفته شود: خدا عالم است، طورى نيست كه ذات او جدا از علم او باشد بلكه خدا عين علم، قدرت، حيات و ... است. در اين مسأله بين علماى اهل سنت اختلاف وجود دارد، معتزله توحيد صفات را اثبات و اشاعره آن را به نحو ديگرى توجيه نموده و نفى مى‌كنند.