نقاط استراتژيك جهان

نقاط استراتژيك جهان - جهان بین، اسماعیل - الصفحة ٢٦

خاورميانه از اصطلاحاتى است كه در مورد محدوده جغرافيايى آن بحثهاى فراوانى گرفته، ليكن هنوز محدوده مشخصى كه مورد اتفاق همگان باشد، براى آن تعيين نشده است.
اصطلاح خاورميانه براى اولين بار توسط يك استراتژيست آمريكايى به نام «آلفردماهان» در سال ١٩٠٢ به كار رفت. ماهان هنگام بيان واژه خاورميانه به منطقه‌اى اشاره كرد كه خليج فارس در مركز، آن قرار داشت. به نظر ماهان دو اصطلاح رايج آن زمان، يعنى خاور نزديك و خاور دور، براى مشخص كردن آن منطقه ناكافى به نظر مى‌رسيد. «١» در جنگ جهانى دوم، زمانى كه پايگاه انگيسيها و متفقين در قاره، «مقرّ خاورميانه» نام گرفت، اين اصطلاح تا حدودى از حالت ابهام درآمد. از آن پس، خاورميانه بخشهاى وسيعى از شمال آفريقا، ايران تركيه و كليه كشورهاى عربى و شرق كانال سوئز را شامل مى‌شد. اين كشورها، در واقع، ميدان جنگ و عرصه عملياتى نيروهاى مستقر در «مقرّ خاورميانه» به شمار مى‌آمد. «٢» قلمرو خاورميانه بتدريج از شرق به سمت غرب متمايل شد و اينك تا حدّى خاور نزديك را هم دربر مى‌گيرد، بطورى كه امروزه اصطلاح «خاور نزديك» «٣» ديگر به كار نمى‌رود و به صورت بخشى از خاورميانه در آمده است. «٤» در بحث از واژه خاورميانه، اين نكته را بايد همواره در نظر داشت كه اين كلمه يك اصطلاح و ضع شده از سوى غربيهاست و مربوط به زمانى است كه اروپا در مركز قدرت جهان قرار داشت. اروپائيان منطقه خاور (شرق) را بر اساس دور يا نزديك بودن به اروپا، بخ خاور نزديك و خاور دور و خاورميانه نامگذارى مى‌كردند.
ب- وضعيت جغرافيايى‌ خاورميانه عمومى از نظر جغرافيايى، از اقليم و آب هواى ناهمگونى برخوردار بوده،