قراضه طبيعيات - ابن سينا - الصفحة ٦ - ٢- مصنف كتاب
(رش: ص ١٦- ١٧ و حاشيه مربوط بصفحه ١٦ س ٦- ٧) و نيز رأى او در مبحث رؤيت يا ديدار (رش: ص ٣٢- ٣٣ و ص ٩٨- ١٠٠) [١] و بيان او در انبساط اجزاى آب و افزايش حجم آن هنگام يخ بستن (رش: ص ٩٢ س ٤ و حاشيه مربوط بآن) با آنچه شيخ رئيس در تصنيفات خود آورده متفاوتست.
٨- طريق سؤال و جواب در تأليفات شيخ رئيس جز در مكاتبات و ترسلات و پاسخ سؤالاتى كه از وى شده است [٢] معمول نيست.
٩- مؤلّف قراضه طبيعيات درباره مختصر بودن كتاب خود گويد (ص ٤): «و سبب خرد حجمى كتاب آن بود كه اعتماد بر محفوظ و خاطر خويش كرد اندر جمع سؤال و استنباط جواب دور از آنك از كتب نقل كرد.» اظهار چنين مطلبى در تعليل خرد حجمى كتاب از شيخ رئيس بعيد است زيرا چنانكه ميدانيم و شاگرد و مصاحب وى ابو عبيد عبد الواحد بن محمد جوزجانى تصريح كرده [٣] او اغلب اعتماد بر محفوظ ميكرد و اين مانع بزرگى و پر حجمى مصنّفات او نبود.
[١] - رش: فن ششم از طبيعيات كتاب الشفاء در علم النفس ص ٣١٦؛ آقاى صيرفى (دانا سرشت)، ترجمه علم النفس شفا (از نشريات بنگاه افشارى) ص ٩٩- ١٣٧؛ علم طبيعى دانشنامه علائى ص ٨٧- ٩٥.
[٢] - مانند پاسخ پرسشهاى ابو ريحان بيرونى و پاسخ اعتراضات مردم شيراز بر كتاب منطق نجاة (مذكور در سرگذشت) و مباحثات بهمنيار و نامه بابو عبيد جوزجانى فى- الانتفاء عما نسب اليه من معارضة القرآن و پاسخ بسؤالات ابو سعيد ابو الخير و الاجوبة عن المسائل العشرة (رش: آقاى دكتر مهدوى، فهرست نسخههاى مصنفات ابن سينا ص ١٥) و رساله ابو الفرج عبد اللّه بن طيب بغدادى در قواى طبيعيه و مسائل جرت بينه و بين فضلاء العصر (رش: بيهقى تتمه صوان الحكمه ص ٤٧).
[٣] - رش: ابن سينا رساله سرگذشت (با ترجمه و حواشى نگارنده) ص ٣١- ٣٢ و ٤٣- ٤٤ و ٦٣ و ٦٧- ٦٨ و ٧١ و ٧٢ و ٧٤.