قراضه طبيعيات - ابن سينا - الصفحة ٣٩ - ٤- كتابهاى علمى و فنى بزبان فارسى

احمد اخوينى بخارى شاگرد ابو القاسم مقانعى كه يكى از شاگردان ابو بكر محمد بن زكرياى رازى (متوفى بسال ٣٢٠ هجرى) بوده است و بنا بر اين احتمال دارد كه كتاب هداية المتعلمين در حدود ٣٧٠ هجرى تأليف شده باشد. اين كتاب بزرگ حجم عالى قدر نه تنها اولين تأليف فارسى طبّى است كه بما رسيده بلكه يكى از قديمترين و مهمترين كتابهاى پزشكى از كتب وسط (يعنى بين كتب مقدماتى و عالى) است كه در فرهنگ اسلامى ايران مقامى ممتاز دارد [١].

كتاب عروض ابو يوسف‌ [٢] ظاهرا از رجال قرن چهارم هجرى.

كتاب عروض ابو العلاء شوشترى‌ [٣] از شاعران قرن چهارم هجرى.

[١] - رش: خطابه علامه تقى‌زاده، مجله يادگار سال پنجم شماره ٦- ٧ ص ٢٢؛ مقاله استاد مينوى، مجله يغما سال سوم شماره ١٢ ص ٤٩٧ ببعد؛ نظامى عروضى سمرقندى چهار مقاله ص ٧٠ و ص ٣٥١. نسخه‌اى بسيار قديم از اين كتاب را كه در ٤٧٨ هجرى كتابت شده اخيرا بانگلستان برده و بكتابخانه بادليان در شهر اكسفرد فروخته‌اند و نسخه قديم ديگرى از آن در كتابخانه فاتح در استامبول بشماره ٣٦٤٦ محفوظست.

[٢] - ظاهرا در اواخر قرن چهارم، رش: محمد بن عمر رادويانى، ترجمان البلاغة (طبع آقاى احمد آتش) ص ٢ كتاب منظور گويا اكنون مفقود است.

[٣] - ظاهرا از شاعران قرن چهارم، رش: محمد بن عمر رادويانى، ترجمان البلاغه ص ٢. اين كتاب گويا اكنون مفقود است. براى اشعار ابو العلاء شوشترى، رش:

مجله شرق دوره اول شماره پنجم ص ٢٦٥- ٢٦٨. او ظاهرا پس از ابو يوسف مذكور (در حاشيه ٢) يا معاصر با او بوده است؛ صاحب ترجمان البلاغه نام ابو يوسف را بر او مقدم داشته است و شايد بتوان اين تقدم را تقدم زمانى دانست. نام ابو العلاء در اين شعر منوچهرى آمده است: