قراضه طبيعيات - ابن سينا - الصفحة ١٩ - ٤- كتابهاى علمى و فنى بزبان فارسى

عربى داخل آن ميشد بهمان خط بنويسند و اگرچه از آن نوشته‌ها چيزى بما نرسيده ولى در وقوع و جريان اين امر طبيعى ساده ظاهرا ترديد نمى‌توان كرد.

پيشرفت شعر فارسى عروضى در دولت صفّاريان و مخصوصا سامانيان‌ [١] و ترتيب شاهنامه‌هاى منظوم و منثور [٢]


[١] - نظامى عروضى سمرقندى از ديوان شعر حكيم حنظله بادغيسى (متوفى بسال ٢١٩ يا ٢٢٠ هجرى) شاعر آل طاهر ذكرى كرده (چهار مقاله ص ٢٦) و محمد عوفى در دو مجلد كتاب لباب الالباب از بيست و هشت تن از شاعران عهد سامانى نام برده و نمونه‌اى از اشعار آنان را آورده است. شعر فارسى درى در نيمه دوم قرن سوم و اوايل قرن چهارم در وصف اوضاع و احوال مختلف طبيعى و بيان كيفيات نفسانى و اخلاقى و اجتماعى و ايراد پند و اندرز و شرح قصه و داستان بپايه‌اى رسيد كه قوّت تعبير و رسم لطايف و دقايق و در عين حال زيبائى الفاظ و سادگى و روانى توأم با واقع‌بينى آن موجب اعجاب و شگفتى است. از حيث مقدار عوفى (ايضا ج ٢ ص ٧) درباره اشعار استاد ابو عبد اللّه جعفر بن محمد رودكى سمرقندى (متوفى بسال ٣٢٩ هجرى) گويد: «و چنين گويند، و العهدة على الراوى، كه اشعار او صد دفتر برآمده است ...» و استاد ابو محمد بن محمد رشيدى سمرقندى اشعار او را يك ميليون و سيصد هزار بيت شمرده است (!):

شعر او را من شمردم سيزده ره صد هزار

هم فزون آيد اگر چونان كه بايد بشمرى‌