قراضه طبيعيات - ابن سينا - الصفحة ٣٥ - ٤- كتابهاى علمى و فنى بزبان فارسى

پيروان كيش خود بفارسى ساخت‌ [١].

ترجمه كتاب شاناق‌ [٢] پزشك هندى در باب سموم در پنج مقاله كه منكه (يا كنكه) پزشك هندى در ايام هارون الرشيد آن را از زبان هندى (سانسكريت) بفارسى تفسير كرده و ابو حاتم بلخى آن را بخط فارسى درآورد. كتاب مذكور را منكه براى يحيى بن خالد بن برمك (ما بين ١٧٠ سال جلوس هارون و ١٧٧ هجرى، سال نكبت برمكيان) ترجمه نموده است‌ [٣] و بعدها همان كتاب را عباس بن سعيد جوهرى مولاى مأمون براى او بعربى گردانيد.

فرهنگ يا رساله در لغت از ابو حفص سغدى كه ظاهرا در اوايل قرن چهارم هجرى ميزيسته است‌ [٤].

[١] - رش: ابو ريحان بيرونى، آثار الباقيه ص ٢١٠؛ استاد عباس اقبال، ذكر بعضى از قديمترين آثار مفقوده نثر فارسى، مجله شرق دوره اول ص ٩٥؛ جنبش‌هاى دينى ايرانى در قرن دوم و سوم هجرى بقلم نگارنده اين سطور (متن فرانسه ص ١١١- ١٣٢).

كتاب بهافريد اولين كتاب فارسى و قديمترين كتاب دينى است كه خبرى از آن بوسيله عالم و محقق بزرگ ابو ريحان بيرونى بما رسيده است.

[٢] - چاناكياTchanakya .

[٣] - رش: مقاله استاد عباس اقبال، مجله شرق دوره اول شماره ٢ ص ٩٨- ٩٩ (نقل از مكتوب علامه قزوينى باستاد اقبال): ابن ابى اصيبعه، طبقات الاطباء ج ٢ ص ٣٢- ٣٣.

[٤] - شايد همان ابو حفص حكيم بن احوص سغدى باشد كه نام وى در المعجم فى معايير اشعار العجم تأليف شمس قيس رازى (ص ١٥٠- ١٥١، رش: مقاله استاد اقبال، مجله شرق، دوره اول ص ٩٩- ١٠١) و رساله شرفيه صفى الدين عبد المؤمن ارموى (متوفى بسال ٦٩٣ هجرى) (رش: همان مقاله ص ١٠١) و قصيده اسرار الحكمه و شرح آن از ابو العباس فضل بن محمد لوكرى آمده است. نيز رش: مجله آرمان شماره اول (آذر ماه ١٣٠٩ شمسى) ص ٩- ١٠؛ مجله شرق دوره اول ص ٣٩٥- ٣٩٨.