قراضه طبيعيات - ابن سينا - الصفحة ٥٦ - ٤- كتابهاى علمى و فنى بزبان فارسى

بسال ٥٤٨ هجرى) و آن در سالهاى ٤٩٧- ٥٠٠ هجرى تأليف شده است‌ [١].

كتاب آثار علوى خواجه ابو حاتم مظفر اسفزارى (متوفى بين ٥٠٦- ٥١٣ هجرى) [٢] كه بنام فخر الملك بن نظام الملك (مقتول در دهم محرّم سال ٥٠٠ هجرى) نوشته شده است.

[١] - رش: استاد عباس اقبال مقاله «امام حسن قطّان مروزى»: مجله شرق دوره اول ص ٥٣٠- ٥٣٧؛ علامه قزوينى، «راجع بامام حسن قطّان مروزى»: مجله شرق ص ٦٠٣- ٦٠٥؛ جوينى (طبع قزوينى)، جهان‌گشاى ج ٢ ص ٥- ٧؛ استاد اقبال، مقدمه حدائق السحر ص ط. شمس الدين محمد بن قيس رازى در المعجم فى معايير اشعار العجم (چاپ طهران ص ٨٦) گويد: «خواجه امام حسن قطّان كه يكى از ائمه خراسان بوده است مختصرى در علم عروض ساخته است ...»، امام حسن قطان در پايان كتاب گيهان شناخت (رش: مجله شرق ص ٥٣٧) گويد:

«و ما پس از اين در احكام [يعنى صناعت احكام نجوم‌] سخن خواهيم گفت ان شاء اللّه، و آن قسم را اختر شناختن [در برابر ستاره شناختن ستاره شناخت علم نجوم‌] خوانند ...» معلوم نيست كه آيا مؤلف بوعده‌اى كه در اواسط عمر خود داده وفا كرده يا مانعى براى وى در ايفاى آن پيش آمده است. نيز رش: مجله مهر سال سوم ص ١١٩٨؛ علامه قزوينى، بيست مقاله ج ٢ ص ٢٧٤- ٢٧٧؛ آقاى سيد جلال الدين طهرانى، گاهنامه ١٣١١ شمسى ص ١٣٢- ١٣٥؛ محمد كرد على، حواشى بر تاريخ الحكماء [- تتمه صوان الحكمه‌] بيهقى ذيل شماره ٩٦؛ يوسف اعتصامى فهرست كتابخانه مجلس شوراى ملى ج ٢ ص ١١٢- ١١٤. سيوطى در بغية الوعاة گويد در دهه دوم رجب سال ٥٤٨ هجرى غزان در دهن وى خاك كردند تا بمرد.

[٢] - احمد بن عمر بن على نظامى عروضى سمرقندى صاحب كتاب چهار مقاله در سال ٥٠٦ هجرى بشهر بلخ خواجه امام عمر خيامى و خواجه امام مظفر اسفزارى را در مجلسى ديده، شهمردان بن ابو الخير مؤلف نزهت‌نامه علائى، كه آثار علوى اسفزارى را پس از مرگ وى بتمامى در تأليف خود آورده، آن را پيش از ٢١ ربيع الاول ٥١٣ هجرى كه تاريخ گرفتارى ابو كاليجار علاء الدوله كرشاسپ بن على است بنام آن امير ساخته، پس وفات اسفزارى بين سالهاى ٥٠٦- ٥١٣ و لابد چندى پيش از ٢١ ربيع الاول ٥١٣ روى داده است. رش: آثار علوى اسفزارى بتصحيح آقاى مدرس رضوى استاد دانشگاه تهران مقدمه مصحح ص ه.