قراضه طبيعيات - ابن سينا - الصفحة ٥٤ - ٤- كتابهاى علمى و فنى بزبان فارسى
(متوفى بسال ٤٨٦ هجرى) در مصادر زبان عربى و شرح آن بفارسى [١].
ترجمه الخطبة الغراء شيخ رئيس ابو على سينا در توحيد از ملك الحكماء ابو الفتح عمر بن ابراهيم خيّام نيشابورى (متوفى در حدود ٥١٧ هجرى).
كه آن را در ٤٧٢ هجرى در اصفهان بخواهش بعضى از دوستان خود انجام داده است [٢].
رساله علم كليّات از حكيم عمر خيّام كه آن را ظاهرا براى مؤيّد الملك
[١] - در كشف الظنون حاج خليفه (چاپ جديد ج ٢ ستون ١٧٠٣) نام و نسب او بدين گونه ضبط شده است: ابو عبد اللّه محمد بن احمد «الحسين بن احمد» الزوزنى. ظاهرا قديمترين نسخه اين تأليف در كتابخانه آقاى احمد افشار شيرازى دبير محترم وزارت فرهنگ است. پس از كتاب المصادر زوزنى در لغت عربى بفارسى بترتيب تاريخى كتاب الخلاص يا دستور اللغه اديب ابو عبد اللّه حسين بن ابراهيم نطنزى (متوفى بسال ٤٩٩) است كه نسخهاى از آن، مورخ بسال ٥٤٥، در تصرف آقاى احمد افشار شيرازى است و پس از آن السامى فى الاسامى ميدانى (متوفى بسال ٥١٨) سپس مقدمة الادب زمخشرى (متوفى بسال ٥٣٨). ابو القاسم عيسى بن على بن عيسى بن داود بن جرّاح تأليفى داشته بنام كتاب فى اللغة الفارسية در فرهنگ زبان فارسى يا دستور آن، رش: ابن النديم، كتاب الفهرست ص ١٢٩؛ علامه تقىزاده، هزاره فردوسى، ص ٤٦ ح ٣؛ مقاله استاد عباس اقبال، مجله شرق دوره اول ص ١٠١- ١٠٣.
ابو القاسم عيسى در منطق و علوم قديم مبرّز بود پدر او على بن عيسى در ذو الحجة سال ٣٣٤ هجرى وفات كرده (الفهرست ص ١٢٩) پس پسرش ابو القاسم ظاهرا در اواسط قرن چهارم هجرى ميزيسته و كتاب خود را محققا پيش از ٣٧٧ هجرى سال تأليف كتاب الفهرست ابن النديم فراهم آورده بوده است.
[٢] - رش: مجله شرق دوره اول ص ٤٤٩- ٤٥٩ و ٤٧٠ و ٤٨٢ و ٦٦٠؛ آقاى دكتر يحيى مهدوى، فهرست نسخههاى مصنفات ابن سينا ص ٩٩- ١٠٠.