و اما در مقايسه كتاب نجاة با اشارات و تنبيهات بايد اذعان داشت كه ساختار طبيعى و الهى اين دو كتاب كاملا مغايرند همچنان كه اشارات با شفاء نيز مغاير است؛ اگر چه ساختار مباحث منطق اين سه كتاب از هم بيگانه نيست.

مقايسه نجاة با كتاب صغير الحجم عيون الحكمة گوياى توافق ساختارى و اختلاف گفتارى فراوان است، زيرا ايجاز رساله عيون الحكمه به حدّى است كه توان هر گونه مقايسه فنى بين اين دو كتاب را سلب مى‌نمايد.

دانش‌نامه علايى تنها اثر جامع فارسى شيخ نيز با ساختار بسيار دقيق آن، در بسيارى از موارد همخوان با كتاب نجاة است، توالى مباحث منطق آن شبيه نجاة بوده، بخش طبيعى دانش نامه از حيث تعدّد مباحث، با شفاء سازگارتر و از توالى مباحث نجاة بيگانه نيست و از حيث تعدّد مباحث نفس جامع‌تر از نجاة مى‌باشد. در مباحث إلهيات، توالى فصول نجاة و دانش نامه همخوان است با اين فرق كه اسلوب دانش نامه منسجم‌تر است و از سويى فاقد مباحث معاد و نبوت.

و اما در مقايسه كتاب نجاة با مبدأ و معاد [١] شيخ، وضعيت به گونه ديگرى است. كتاب مبدأ و معاد از سه بخش تشكيل شده: اثبات واجب و صفات او،

[١] . با عنايت به آنچه كه خواهد آمد، كتاب مبدأ و معاد نياز به چاپ تحقيقى مجدّدى در مقايسه با ساير آثار شيخ دارد.