اشتباه در برخى از نگاشته‌ها به عنوان مختصر شفاء قلمداد شده است، كه اين نسبت صحيح به نظر نمى‌رسد؛ پيش از اين استاد يحيى مهدوى بدين واقعيت چنين اشاره نموده‌اند:

«كتاب نجاة مانند كتاب شفاء، لكن به اختصار شامل منطق و طبيعيات و رياضيات (هندسه، حساب، هيئت، موسيقى) و إلهيات است، و شايد همين امر باعث شده باشد كه كتاب نجاة را مختصر كتاب شفاء بخوانند و حال آنكه آن تصنيفى است مستقل و حتى قسمت‌هائى از آن جداگانه قبل از تصنيف كتاب شفاء ساخته شده بوده است و مقصود جوزجانى از اين كه شيخ كتاب نجاة را در راه شاپور خواست در خدمت علاء الدوله تصنيف كرده است همانا تاريخ تأليف و بهم آوردن اجزاء آن است.» [١] و اما در مقايسه منطق نجاة با شفا در خواهيم يافت كه نجاة فاقد بحث مقولات و صناعات خمس بر خلاف شفاء است.

در بخش طبيعيات، نجاة فاقد مباحث آثار علويه، علل اكون كائنات، كتاب طبائع الحيوان و بيشتر مباحث سماء و عالم است. در مباحث نجاة [٢] پاره‌اى از فصول نجاة بعينه در بر دارنده فصول شفاء است‌ [٣] و فاقد بسيارى از فصول آن در بخش الهى؛ نجاة فاقد نظم دقيق منطقى شفاء است و فاقد بحث مقولات، امور عامه و لواحق وحدت مى‌باشد اگر چه در بحث معاد و معاد

[١] - فهرست نسخه‌هاى مصنفات ابن سينا/ ٢٢٥

[٢] - مباحث نفس نجاة پاره‌اى در طبيعيات است و برخى در إلهيات‌

[٣] نيز بنگريد مقدمه احوال النفس/ ١٠