خطى از آن تا كنون به نظر نرسيده، و شايد بتوان چنين پنداشت كه كتاب تعليقات و مباحثات‌ [١] شيخ كه حاوى آراء نهايى شيخ است و ناظر به عبارات متعدد شفاء، مسودّات همين نيّت، در نگارش كتاب لواحق بوده است. [٢] كتاب حكمت عروضيه شيخ متأسفانه بر اساس تنها نسخه دستياب شده آن در كتابخانه اوپسالا، بيشتر آن از بين رفته‌ [٣] و كتاب حكمت مشرقيه هنوز در هاله‌اى از ابهام به سر مى‌برد، چه بخش چاپ شده آن فقط در منطق‌ [٤] است‌ [٥] و بخش تازه يافت شده آن در حكمت طبيعى‌ [٦] مى‌باشد، ولى مدّعاى‌

[١] . لازم به ذكر است كه در گزارش جوزجانى نام مباحثات در زمره آثار شيخ آمده بر خلاف تعليقات.

[٢] استاد مهدوى گويا نيز به همين نتيجه در فهرست نسخه‌هاى مصنفات ابن سينا/ ١٢٦ گرايش دارد: «لكن چون نسخه‌اى از آن به نظر نرسيده است بدرستى معلوم نيست كه اين نيت شيخ تا چه اندازه به فعل در آمده است. بسيارى از مسائلى كه در كتاب المباحثات مورد بحث قرار گرفته مربوط به كتاب شفاء و حل مشكلات آن است، و نيز چنان كه در جاى خود اشاره شد كتاب تعليقات نيز مى‌تواند شرحى باشد بر قسمت‌هائى از مطالب كتاب شفاء».

[٣] . بنگريد: فهرست نسخه‌هاى مصنفات ابن سينا/ ٧٧

[٤] . شيخ در مقدمه بخش منطق اظهار داشته كه اين كتاب را به مقتضاى مطلب حق خواهد نوشت اگر چه مورد مخالفت مشائيان قرار گيرد چه اينان مى‌پندارند حقّ فقط به نزد اينان است: «الظانين أنّ اللّه لم يهد الّا اياهم» و در پى آن نيز مشرقيين را در مقابل يونانيان قرار داده: «من العلم الذي يسمّيه اليونانيون، المنطق، و لا يبعد أن يكون له عند المشرقيين اسم غيره». (منطق المشرقيين ٣/) و گويى به مقتضاى پايان كتاب، مغربيين همان يونانيان‌اند» و بئس ما فعل المغربيون حين اعتروا فى تناقض الغروريات و الممكنات الجهة، و لم يعتبروا فى المطلقه» (منطق المشرقيين/ ٧٨)

[٥] . بخش منطق آن به نام منطق المشرقيين چاپ شده است.

[٦] . چندى قبل در پى يافت شدن نسخه‌اى خطى از حكمت مشرقيه، بخش طبيعى آن به عنوان پايان نامه دانشگاهى در تركيه تصحيح گرديد و هم اكنون در ايران نيز تحت تصحيح مجدّد است.