شرح النجاة - الإسفرايني النيشابوري، فخر الدين - الصفحة ٢٢ - فلسفه در جهان اسلام و ضرورت برگزارى همايش قرطبه و اصفهان

مشّائيان اسلامى همچون فارابى و ابن سينا را به محك بررسى در آورند و آن را با نوآوريهاى شيخ اشراق شهاب الدّين سهروردى تلطيف سازند. اينان انديشه‌هاى كلامى اشعرى و غزّالى و فخر رازى را مورد نقد و بررسى قرار دادند و بيشتر بر آراء و انديشه‌هاى خواجه نصير الدّين طوسى كه از او به عنوان خاتم برعة المحقّقين ياد مى‌شد تكيه كردند. خواجه انديشه‌هاى فلسفى- كلامى را از حشو و زوائد پرداخته و مجرّد ساخته و كتاب تجريد العقائد را به عنوان دستور نامه‌اى براى انديشه درست خداشناسى و جهان‌شناسى مدوّن كرده بود كه دانشمندان پس از او متجاوز از صد شرح و تعليقه بر آن نگاشتند.

اين مكتب فلسفه كه معمولا از آن تعبير به «مكتب الهى اصفهان» مى‌شود براى آن كه كرسى حكمت در شهر معنوى و روحانى اصفهان قرار داشته و از اقطار عالم اسلامى طالبان علم و معرفت بدان شهر دانش و مدينه حكمت روى مى‌آورده‌اند، مورد غفلت جهان علم قرار گرفته است و فقط در اين اواخر خاورشناس معروف پروفسور هانرى كربن با همكارى بازمانده گذشتگان استاد سيّد جلال الدّين آشتيانى موفّق شد كه برگزيده‌اى از آثار معروف‌ترين چهره‌هاى اين دوره را در مجموعه‌اى چهار جلدى تحت عنوان: منتخباتى از آثار حكماى الهى ايران از عصر مير داماد و مير فندرسكى تا زمان حاضر به اهل علم معرفى كنند. در اين مجموعه است كه انديشه‌هاى حكيمانى همچون مير داماد و مير فندرسكى و ملا صدرا و ملا رجب على تبريزى و ملا عبد الرّزاق لاهيجى و حسين خوانسارى و ملا شمساى گيلانى و سيد احمد علوى عاملى و فيض كاشانى و قوام الدّين رازى و قاضى سعيد قمى و ملا نعيماى طالقانى و ملا صادق اردستانى و ملا مهدى نراقى و مانند آنان معرفى گرديده است. بخش إلهيّات و جوهر و عرض از شرح غرر الفرائد يعنى شرح منظومه حكمت سبزوارى كه به وسيله اين كمترين (مهدى محقّق) و پروفسور ايزوتسو به زبان انگليسى ترجمه و در نيويورك چاپ شد