عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧ - احكام غصب

ترجمه:

ز: ايادى متعاقب و مترتب بر مال غصبى تمام ضمان محسوب مى‌شوند.

ح: در ايادى متعاقبه مالك مخيّر است هركدام را كه بخواهد مى‌تواند ضمان قرار دهد چنانچه اگر مايل باشد حق دارد به همگى آنها مراجعه كند.

ط: هريك از صاحبان يد كه جاهل به غصب باشند حق دارند به كسى كه ايشان را مغرور ساخته رجوع كنند.

ى: حرّ در صورتيكه مغصوب واقع شود مورد ضمان قرار نمى‌گيرد. [١]

ك: مملوك بواسطه غصب شدن مورد ضمان واقع مى‌شود.

ل: اگر كسى حرّى را براى مدّتى حبس كند ضامن اجرت وى نيست مشروط به اينكه وى را به كار وادار نكند بخلاف آن كه مملوك را حبس نمايد.

م: شرابى كه مال كافر بوده و آن را پنهانى نگه مى‌دارد محترم بوده و به واسطه غصب مورد ضمان قرار مى‌گيرد.

ن: در هركجائى كه خمر مورد ضمان مى‌باشد براى تعيين قيمتش آن را نزد كسانى كه حلالش مى‌دانند قيمت نموده و معادلش غاصب ضامن بوده كه بايد بپردازد.

و حكم خوك نيز همچنين است.

س: اگر مباشر و سبب با هم اجتماع نمودند مباشر ضامن است مگر اكراه يا غرور (گول زدن) در بين باشد كه در اين فرض استقرار ضمان بر غارّ (گول‌زننده) و مكره مى‌باشد.

ع: اگر شخصى آبى را در ملك خود بياندازد يا آتشى را در آن روشن كند پس به ملك ديگرى سرايت نموده و آن را فاسد نمايد در صورتى كه آب و آتش بيش از حاجت فاعل نبوده و در وقت افروختن آتش باد در حال وزش نباشد البته ضمانى بر فاعل نيست.

[١] نه عينش مضمون بوده و نه منفعتش و دليل آن اين است كه حرّ مال نيست لذا تحت يد واقع نمى‌شود تا بتوان به قاعده على اليد ضمانش را اثبات كرد.