عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٥٩ - فصل سوم مبحث شجاج و توابع آن

ترجمه:

فرع‌

اگر شخص ادّعاء نمود كه به واسطه جنايت جنانى قوّه شامه‌اش ضعيف و ناقص شده است بعضى از فقهاء فرموده‌اند:

وظيفه آن است كه وى قسم خورده و پس از آن حاكم بحسب اجتهادش چيزى را براى وى مقرّر نمايد.

فرع‌

اگر جانى بينى كسى را ببرد و در نتيجه قوّه شامه‌اش از بين برود پس دو ديه بر عهده جانى ثابت است.

پنجم: قوّه چشائى‌

اگر كسى قوّه چشائى ديگرى را از بين ببرد برخى از فقهاء فرموده‌اند:

بايد تمام ديه را بپردازد.

و اگر بعد از ورود جنايت مدّعى زوال اين قوّه بشود در صورتى كه قسم‌هاى متعدّد بخورد بقول او رجوع شده و جانى را محكوم عليه قرار مى‌دهند.

ششم: وجود منى و نطفه‌

اگر جانى به واسطه جنايتى كه بر غير وارد نموده انزال منى در وقت نزديكى از وى متعذّر گشت حكم اين است كه جانى را مكلّف به پرداخت ديه كامل مى‌كنند.

هفتم: قوه ماسكه و نگهدارى از بول‌

اگر بواسطه جنايت جانى مجنى عليه مبتلا به سلس البول گرديد ديه كامل بر عهده جانى مى‌آيد.

برخى از فقهاء فرموده‌اند:

اگر مرض ياد شده تا شب ادامه پيدا كند جانى ديه كامل بايد بدهد و در صورتى كه تا وقت زوال استمرار يابد دو ثلث ديه بر ذمّه‌اش آمده و اگر تا بر آمدن روز و بالا آمدن خورشيد ادامه يابد موظّف به ثلث ديه مى‌باشد.

هشتم: صوت و صدا

اگر به واسطه جنايت جانى صوت و صدا از مجنى عليه منتفى شود ديه كامل بر عهده او مى‌آيد.

فصل سوّم: مبحث شجاج و توابع آن‌

شجاج هشت نوع است: