عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢١ - مسئله دهم

ترجمه:

مسئله نهم‌

جناياتى را كه دابّه بواسطه دو دست و سرانجام مى‌دهد راكب ضامن آنها مى‌باشد.

و نيز قائد دابه حكمش چنين بوده يعنى جناياتى را كه حيوان با دو است و سر بجا مى‌آورد او ضامن مى‌باشد.

ولى سائق ضامن مطلق جناياتى است كه از حيوان سر مى‌زند چنانچه راكب يا قائد نيز ضامن مطلق جناياتى هستند كه حيوان در حال ايستاده انجام مى‌دهد.

فرع‌

اگر دو نفر بر دابّه‌اى سوار باشند هردو با هم مساوى هستند. [١]

فرع‌

اگر صاحب و مالك دابّه همراه آن باشد ضمانى بر راكب نمى‌باشد.

فرع‌

مالك دابّه اگر حيوان را رم داده و در نتيجه حيوان راكب را به زمين زده و به اين ترتيب بر وى جنايتى وارد شود مالك ضامن مى‌باشد.

مسئله دهم‌

اگر مباشر جنايت با سبب آن اجتماع نمايند مباشر ضامن بوده نه سبب.

فرع‌

و اگر در صورت اجتماع ايندو با هم مباشر جنايت جاهل به آن باشد سبب ضامن است مانند اجتماع حافر چاه و دافع شخص در آن.

فرع‌

اگر دو سبب با هم اجتماع كردند آنكه جلوتر مى‌باشد ضامن است مثل اينكه شخصى سنگى را در معبر نهاد و ديگرى بعد از سنگ چاهى را حفر نمود و شخص ثالثى كه از معبر مى‌گذشت پايش به سنگ خورده و بلافاصله در قعر چاه سرنگون شد در اينجا واضع حجر ضامن مى‌باشد نه حافر چاه.

قابل توجه آنكه:

اگر يكى از آندو فعل بجاى آورده را در ملك خويش انجام داده باشد ضمان بر عهده ديگرى بوده و از ذمّه وى ساقط است.

[١] يعنى از نظر ضامن بودن جنايتى كه دابه وارد مى‌كند.