عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٩ - از جمله آنها

ترجمه:

فرع‌

حكم مكاتب مشروط و مطلقى كه از مال الكتابه هيچ نپرداخته همين طور است يعنى در آنچه گفتيم با عبد غير مكاتب فرقى ندارند.

فرع‌

اگر يك مرد آزاد دو حرّ يا بيشتر را بكشد ولى ايشان فقط مى‌توانند جانى را بكشند.

فرع‌

اگر شخص حرّى دست راست دو حرّ ديگر را قطع نمود حكم آن است كه دست راست جانى را بخاطر اوّلى قطع نموده و دست چپش را در مقابل دوّمى مى‌برند.

فرع‌

اگر عبدى دو نفر حرّ را به قتل رساند در صورتى كه قتل دوّم پس از آن صورت گرفت كه حاكم حكم نمود كه وى تعلّق به اولياء مقتول اوّل دارداولياء مقتول دوّم مى‌توانند عبد را بكشند و در غير اينصورت عبد بين آن دو قرار گرفته و متعلّق بهردو مى‌باشد.

و همچنين است اگر عبد دو عبد ديگر يا حرّ و عبدى را به قتل برساند. [١]

[١] در فرض اوّل كه عبد دو عبد ديگر را بكشد حكم آن است كه:

مولاهاى دو عبد مقتول بالاشتراك مالك جانى مى‌شوند مشروط به اينكه مولاى عبدى كه اوّل كشته شده جانى را قبل از جنايت دوّمش استرقاق نكرده باشد زيرا در اين صورت جانى مال هردو نبوده بلكه تعلّق به دوّمى پيدا مى‌كند.

و در فرض دوّم كه عبد جانى حرّ و عبدى را به قتل رسانده اگر پيش از استرقاق براى اوّل جنايت دوّم را مرتكب شد مشتركا تعلّق به مولاى عبد و ولىّ حرّ پيدا مى‌كند ولى اگر مثلا ابتداء عبد را كشت و مولاى مقتول او را استرقاق كرد و سپس حرّ را به قتل رسانيد ولىّ حرّ به تنهائى در آن ذوحق بوده و مى‌تواند وى را به ملك خود درآورده يا به قتل برساند چنانچه اگر اوّل حر را بكشد و قبل از قتل عبد ولىّ حرّ او را استرقاق كند و سپس مرتكب جنايت دوّم شده و عبد را بكشد مولاى عبد مى‌تواند وى را به ملك خويش درآورده بدون اينكه ولىّ حرّ با او مزاحم باشد.